سعيد [ 1 ] بن عثمان بن عفان پس معويه خراسان مر سعيد بن عثمان را داد اندر سنه خمس و خمسين ، و اسلم بن زرعة الكلابى [ 2 ] را خراج خراسان داد ، و با سعيد بيك جاى برفت . و اسلم بر خراج مرو صد هزار درم بيفزود و تا بدين غايت موصلست . و سعيد بن عثمان ، بخارا و سغد سمرقند بكشاد ، و بر در سمرقند تيرى رسيد بر چشم سعيد ، و يك چشمش بشد ، و او را پردهء سپاه بود ، كه همه سپاه او را اندران سرا پرده جاى بود و اندر ولايت سعيد ، عرب بمرو ضياع [ 3 ] و مستغل [ 4 ] و خانمان ساختند و آنجا قرار كردند بفرمان معويه . تا تركان از آب گذاره نكنند . [ 5 ] عبد الرحمن بن زياد پس معويه خراسان مر عبد الرحمن بن زياد را داد ، و عبد الرحمن از خراسان هشتاد بار هزار هزار درم جمع كرد . و حجاج بن يوسف آن همه را از وى باز ستد ، و او را

--> [ ( 1 - ) ] هر دو : سعد ؟ و او سعيد بن عثمان بن عفان اموى قرشى است ، كه در مدينه پرورش ديد ، و بعد از قتل پدرش در سنه 56 ه . از طرف حضرت معاويه والى خراسان شد ، و چون سمرقند را فتح كرد ، چشمانش آسيب ديد ، و در سنه 57 ه . از خراسان معزول شد ، و چون بمدينه برگشت در حدود سنه 62 ه . سمرقند يا نى كه او بمدينه آورده بود بكشتندش ( الاعلام 3 - 151 ) . [ ( 2 - ) ] هر دو : اسلم بن زراعه الكلالى ؟ كه صحيح آن اسلم بن زرعة الكلابى است به ضمهء زا و سكون را ( فتوح البلدان 446 ) . [ ( 3 - ) ] ضياع : زمين كشتى . [ ( 4 - ) ] مستغل : زمينى كه از آن غله گرفته شود . [ ( 5 - ) ] مقصد آب آموست .