عبيد اللّه بن زياد [ 1 ] معويه خراسان به پسر او عبيد اللّه بن زياد داد ، و عبيد اللّه بخراسان آمد و رود بگذشت [ 2 ] با شانزده هزار سوار . و نخستين كسى از مسلمانان كه از رود گذاره شد او بود . و مهلب بن ابى صفره را به بخارا فرستاد با چهار ( 112 ) هزار مرد ، تا بخارا را غارت كرد ، و بخارا جدهء بخارخداة [ 3 ] داشت خاتون . و پسرش هنوز كودك بود ، و همه عجم بنزديك خاتون گرد آمده بودند . عبيد اللّه همه را هزيمت كرد ، و خواستهاى ايشان به غنيمت گرفت ، و از بخارا چهار هزار برده گرفت ، و ببصره باز شد . و هفت سال ولايت عراق او داشت ، تا ابراهيم بن الاشتر او را بكشت .

--> [ ( 1 - ) ] هو عبيد اللّه بن زياد بن ابيه است كه در بصره سنه 28 ه . به دنيا آمد ، والى و فاتح و دلير و خطيب بود ، در سنه 53 ه . عمش معاويه او را والى خراسان كرد ، و در ما وراء النهر تا بيكند فتح نمود ، و دو سال در خراسان ماند ، تا كه در 55 ه . والى بصره شد و با خوارج پيكارها كرد و حضرت حسين در عهد ولايت او شهيد شد ، و در سنه 65 ه . بعد از مرگ يزيد مردم بصره با او بيعت كردند ، ولى در خازر موصل ابراهيم بن اشتر به خون خواهى امام حسين او را بكشت سنه 67 ه . ( الاعلام 4 ر 347 ) . [ ( 2 - ) ] هر دو : بكداست ؟ مقصد گذشتن از رود آموست . [ ( 3 - ) ] هر دو : بخار خواه ؟ كلمهء خدا ، خداة ، خدات درين اوقات براى شاهان ناحيت‌هاى شمال خراسان استعمال مىشد ، مانند سامان‌خداة - بخاراخداة - گوزگان‌خداة كه در ادبيات درى كابل خداى و زابل خداى شد ( رجوع به شاهنامهء فردوسى ) اين كلمه براى شاهان كوشانى در سنگ نبشتهء سرخ كوتل بغلان ( حدود 160 م ) به شكل خؤدى EDAOX آمده است ( رجوع كنيد به رسالهء ما در زبان درى تأليف نگارنده 86 ر 135 ) .