عبد الحي بن الضحاك بن محمود الجرديزي ( گرديزى )

198

تاريخ گرديزى ( زين الأخبار ) ( فارسى )

و تركان از ابى محمد الحسن ابو الهيجا [ 1 ] استعانت خواستند ، و حسن [ 2 ] با ايشان ببغداد آمد و حرب پيوستند با ابو الحسين احمد بن بويه [ 3 ] و چهار ماه حرب كردند . پس پسر حمدان [ 4 ] با تركان هزيمت شدند و سوى موصل برفتند ، و ابو الحسين بن بويه بغداد بگرفت و به كار مستكفى بايستاد ، و كارداران بهر جاى بفرستاد . و بروزگار مستكفى نرخها اندر بغداد گران شد ، و با اوفتاد ، و بسيار مردم از آن و با بمرد . و چون احمد بن بويه [ 5 ] از بغداد برفت و با كمتر شد ، و نرخها فرود آمد ، و غله ارزان شد و رو بفراخى نهاد ، و مستكفى عهد خراسان بامير حميد نوح بن نصر فرستاد ، و او بپذيرفت [ 6 ] ، و حشم خراسان با ابو اسحاق ابراهيم بن ( احمد بن ) اسماعيل [ 7 ] ميل كردند و

--> [ ( 1 - ) ] هر دو : الهجا ؟ ابو الهيجا عبد اللَّه بن حمدان حكمران موصل در سنه 301 ه . معزول و در سنه 317 ه . فوت شد . حسين بن حمدان برادر ابو الهيجا در سنه 303 ه . در موصل خروج كرد . اگر چه در هر دو نسخه ابى محمد الحسين بن الهيجاست . ولى حسين پسر ابو الهيجا نيست ، بلكه ناصر الدوله ابو محمد الحسن بن ابو الهيجا عبد اللّه است ، كه از 330 تا 333 ه . حكمرانده و در 356 ه . زندانى و در 2 ربيع الثانى 358 ه . مرده و بنو حمدان پادشاهان موصل و حلب از اخلاف اويند ( معجم الانساب 201 ) بنابر ين عبارات منقول هر دو نسخه در متن تصحيح شد . [ ( 2 - ) ] هر دو : حسين ؟ [ ( 3 - ) ] معز الدوله ابو الحسين احمد امير بغداد 334 ه . ب : ابو الحسن احمد بن بومه ؟ [ ( 4 - ) ] هر دو نسخه : پسر احمد آن با تركان . كه درن نيز چنين طبع كرده و در پاورقى آن نوشته‌اند : در اصل چنين است و پيداست كه چيزى از ميان افتاده است . ولى قرائت ن غلط است افتادگى ندارد . كلمهء حمدان را كاتب احمد آن نوشته ، در حالى كه جد اين خاندان حمدان نام داشت ، و طابع نيز احمد آن مغلوط را صحيح شمرده و طبع كرده است . [ ( 5 - ) ] هر دو : نقطه ندارد . [ ( 6 - ) ] در هر دو نسخه حرف اول نقطه ندارد . [ ( 7 - ) ] هر دو : كلمات بين قوسين ندارد . ابو اسحاق ابراهيم بن احمد بن اسماعيل بن احمد بن اسد سامانى است كه در سنه 335 ه . در خراسان برخاست و در سنه 337 ه . كور كرده شد ( دول اسلاميه 177 ) .