عبد الحي بن الضحاك بن محمود الجرديزي ( گرديزى )

180

تاريخ گرديزى ( زين الأخبار ) ( فارسى )

المأمون بيعت كردند . و قومى را سر بگردانيدند ، و قصد آن كردند كه معتصم را اندر راه فرو گيرند و فرصت همى جستند ، اتفاق نيفتاد . تا خبر به معتصم رسيد . همه را بگرفت و بكشت . و عباس را طعام بسيار داد تا بخورد ، و فرمود تا آب ندادندش ، تا از تشنگى بمرد . و ديگرانرا همچنين به گوناگون عقوبتها بكشت . و بابك خرم دين ، اندر ولايت بسيار تباهى كرد ، و بسيار مردم را از راه ببرد ، و نشست [ 1 ] او اندر كوههاى تنگ و تاريك بود و جاى سردسير ، [ 2 ] و چون لشكر آنجا شدى ، با آن خرم دينان مقاومت ندانستندى كرد از تباهى جاى [ 3 ] و از سردى هوا ، و هر چيزى ، و فساد بابك بيست و دو سال برداشت ، و معتصم [ 4 ] مر محمد بن حميد الطوسى [ 5 ] را بفرستاد ، هزيمت شد ، و عبد الله بن طاهر نيز برفت . چون حديث خراسان پيش آمد او خراسان را بر حرب بابك اختيار كرد ، و ابراهيم بن الليث را نيز بفرستاد ، هزيمت شد . پس افشين را بفرستاد كه سرهنگى بزرگ بود و از اسروشنه [ 6 ] بود ، ولايت ما وراء النهر [ 7 ] و آنجا ملك را افشين خوانند ، نام او خيذر [ 8 ] بن كاوس بود ، و افشين با برادر خويش فضل [ 9 ] و خويشان

--> [ ( 1 - ) ] هر دو : او ندر ؟ [ ( 2 - ) ] هر دو : سردسر ؟ [ ( 3 - ) ] اصل : چاى ؟ [ ( 4 - ) ] هر دو : بو معتصم ؟ [ ( 5 - ) ] در اينجا فرستادن اين شخص صحت ندارد ، زيرا محمد بن حميد طوسى بر وزن عبيد به تصريح طبرى و ديگران از سرهنگان مأمون بود ، وى در سنه 212 ه . بحرب بابك از طرف مأمون فرستاده شد و در سنه 214 ه . روز 25 ربيع الاول در هشتاد سر از طرف بابك كشته گرديد ( طبرى 7 ر 189 ) ايام خلافت معتصم از 218 - 227 ه . دوام كرده و در اين وقت اين مرد طوسى زنده نبود ( رك : الكامل 6 ر 139 و الوافى بالوفيات 3 ر 29 ) . [ ( 6 - ) ] اصل : سررسته ؟ ب : سر رشته ؟ [ ( 7 - ) ] اصل : ماور الهز ؟ [ ( 8 - ) ] اصل : جند ؟ شرح اين اسماء گذشت . [ ( 9 - ) ] هر دو : ابو الفضل ؟ در طبرى و ديگران فضل بن كاوس بن خاراخره است ( 7 ر 170 ) .