عبد الحي بن الضحاك بن محمود الجرديزي ( گرديزى )

131

تاريخ گرديزى ( زين الأخبار ) ( فارسى )

و رقيه [ 1 ] و يحيى و جعفر و عباس و عبد الله و رمله و ام الحسن و ام كلثوم الاصغر و حمانه [ 2 ] و ميمونه و خديجه و فاطمه و ام الكرام و نفيسه و ام سلمه و امامه [ 3 ] و ام ابيها [ 4 ] از زنان ديگر بوده . و حرب جمل [ 5 ] او كرد اندر سنه ست و ثلثين ، و حرب صفين [ 6 ] او كرد اندر سبع و ثلثين با معاويه و شاميان و معاويه با وى بسيار حيلتها كردند و ذرع [ 7 ] كردند و عمرو بن العاص تدبيرها كرد از بهر معاويه ، و معاويه باشارهء او تلبيس‌ها [ 8 ] كرد ، تا ملك بگرفتند ،

--> [ ( 1 - ) ] هر دو : رقبه ؟ طبرى و جمهور : رقيه . [ ( 2 - ) ] كذا در هر دو نسخه و طبرى . گزيده و فصيحى : حمامه ؟ معارف و الكامل : جمانه . [ ( 3 - ) ] هر دو نسخه : امام ؟ طبرى و گزيده و الكامل . امامه . [ ( 4 - ) ] در هر دو نسخه : و ام اينها ؟ ولى غالبا مأخذ گرديزى كتاب المعارف ابن قتيبه بود كه در ( ص 211 ) آن ام ابيها از دختران حضرت على است . اگر چه مؤلفان ديگر از ذكر اين نام خاموشند و كاتبان آن را بعبارت فارسى ام اينها تبديل كرده‌اند . [ ( 5 - ) ] هر دو : حمل ؟ ولى جنگ جمل مشهور است ، كه درين پيكار حضرت عايشه زوجهء رسول ( ص ) بر جمل ( اشتر ) سوار بود . و مردمان را در جنگ با لشكر حضرت على ( رض ) تشويق ميكرد ، چون پايهاى اشتر زده و بريده شد ، عايشه اسير افتاد ، و اين واقعه را جمل گفتند ( المنجد ) [ ( 6 - ) ] صفين : به كسرهء اول و تشديد و كسرهء ثانى جائى است بر كنار راست فرات بين رقه و بالس ، كه چنگ حضرت على و معاويه دران روى داده بود ( المنجد ) . [ ( 7 - ) ] ذرع به فتحهء اول بمعنى قوت و طاقت ، يعنى حيلت و صرف قوت كردند . در ( ن ) عبارت روشن متن را چنين تحريف كرده‌اند : حيلتها كرد و زرق كرد ؟ [ ( 8 - ) ] اصل : پلسها ؟ ب : باشارهء ابليس‌ها كرد .