عبد الحي بن الضحاك بن محمود الجرديزي ( گرديزى )
13
تاريخ گرديزى ( زين الأخبار ) ( فارسى )
اكسفورد در سنهء 1196 نسخهء كتابخانه كينگز كالج ( مدرسهء همايونى ) در كمبريچ نمرهء 213 مشتمل بر 418 صفحه يا 209 ورق بقطع وزيرى به خط نستعليق خوش . حسب الامر وزارت جليله معارف دولت عليه ايران و باهتمام اين ضعيف محمد ابن عبد الوهاب قزوينى عكس برداشته شد ، فى شهر رجب 1350 مطابق آبان 1310 ش . تنبيه اول - از اين كتاب سابقا بعضى فصول متفرقه بتوسط بار تولد مستشرق روسى بطبع رسيده است ( رجوع كنيد بدائرة المعارف اسلامى ج 2 ص 138 در عنوان گرديزى ) و در سه چهار سال قبل نيز مقدار ربع كتاب تقريبا ( 120 صفحه از جمله 418 صفحه از صفحات اصل نسخه ) برلين در مطبعهء ايرانشهر بتوسط شخصى هندى موسوم به محمد ناظم چاپ شده است ، ولى چاپى كه با احتياط تمام بايد از آن استفاده نمود ، زيرا كه طابع باقرار خود ( ص 5 از ديباچهء انگليسى ) جميع اغلاط جزئيه اين كتاب را بدون اينكه اصلا و ابدا باصل آنها اشاره نمايد كه چه بوده ، از پيش خود و بذوق و سليقهء خود تصحيح نموده است ، و خيال نكرده است كه تصحيح اغلاط كتاب و سكوت از ذكر اصل آنها ، خلاف مقتضاى امانت و موجب سلب اعتماد از كليه متن كتاب خواهد گرديد ، چه اجتهاد كسى براى كس ديگر حجت نيست و نمىتوان ذوق و سليقهء شخصى خود را مقياس صحيح و غلط براى سايرين قرار داد و بسيار شده كه كلمهيى به نظر مصحح غلط مىآيد ولى به نظر خواننده صواب فقط همان است كه او غلط پنداشته بوده لا غير . بخصوص كه مصحح شخص خارجى و اجنبى از زبان كتابى كه تصحيح مىكند و غير مأنوس باصطلاحات و تعبيرات متنوعهء متكثره آن لسان باشد ، مثل همين مورد ما نحن فيه ، مثلا طابع در ص 15 س 10 برسم را در نسخهء اصلى به رستم تصحيح كرده و در ص 28 س 10 - 12 در اين عبارت « بگرمابه شد و آهك كرد بر سر و ريش خويش و چون غلامى بيرون آمد با جعد و طره و جامه بيگانه بپوشيد و برفت كه از آن موكلان هيچكس او را نشناخت » . چون معنى آهك را گويا نفهميده است آن را به آهنگ تصحيح كرده و عبارت را به كلى فاسد و بى معنى كرده است ، و در ص 52 س 15 در سنهء ثمانين و ثلث مائه اصل نسخه راوى از پيش خود و بدون هيچ دليلى و بدون ادنى اشاره كه در اصل