كيفيت تسخير ولايات تسخير ولايت شيروان - چون شيروان شاه بناى آبادى آن ولايت گذارده و همه وقت در تصرف اولاد او بوده به آن جهت موسوم به شيروان شده . در آن ايام فرخ يسار « 1 » پسر امير خليل پسر امير سلطان ابراهيم پسر سلطان محمد پسر كيقباد پسر فرخ يسار « 2 » پسر منوچهر مشهور به خاقان كه خاقانى شاعر چون مداح او بود ، ملقب و مشهور به خاقانى شد ، و به نحوى كه در تحت اسم سلطان حيدر مذكور شد ، با « 3 » سلسلهء صفويه در مقام عناد و نزاع بود و نواب عليّين آشيان شاه اسماعيل به نحوى كه مذكور شد او را كشته ، شروان را به « 4 » خليل پسر شيخ شاه داده . بعد از شيخ شاه اولاد او ظلم و ستم بسيار نموده بودند . شيروان هرج و مرج شده در سنهء 945 ق / « 5 » 1539 م القاص ميرزا كه قبل از اين مذكور شد ، بيست هزار كس فرستاده مردم شيروان در مقام تمرد و طغيان درآمده قلعه دارى نمودند . بعد از مدتى محاربه و مجادلهء بسيار ، اول قلعهء سرخاى « 6 » را قزلباش گرفته ، بعد از آن حصار قبلهء « 7 » گلستان و بعد از آن قلعهء بيغرد كه شاهرخ ميرزا در آنجا بود و حسين بيگ وكيل او بيرون آمده جنگ كرده شكست خورده ، شاهرخ ميرزا را با جمعى كه طغيان كرده بودند گرفته به قتل رسانيده ، بعد از آن به نحوى كه در مقدمهء سلطان سليمان مذكور شد ، [ به تقريب طغيان و مخالفت القاص ميرزا كه به روم رفت ، آن ولايت نيز برهم خورده مكرر قزلباش محاربات كرده تا تمام شيروان به تصرف درآورده « 8 » ] . تسخير ولايت شكّى كه دو طرف آن به ولايت شيروان و يك طرف به گرجستان و يك طرف به داغستان و البرز كوه متصل است ، در سنهء 958 ق « 9 » / 1551 م به تسخير آنجا پرداخته تزلزل در احوال حكام آنجا به هم رسيده . اول لوند خان گرجى پيشدستى كرده اطاعت نموده ، درويش محمد خان به قلعهء مشهور كله سن كوره سن كه در استحكام مثل آن قلعه نمىشناسند « 10 » ، رفته و باقى قلاع را امر به قلعه دارى كرده ، عبد الله

--> ( 1 ) - آ : چرخ يسار ( 2 ) - آ : پسر فرخ يسار افتاده است ( 3 ) - با فقط در نسخه ملك و نم است ( 4 ) - آ : را به افتاده است ( 5 ) - آ : 545 ( 6 ) - سرخاب صحيح است ( 7 ) - ملى ، آ و ملك : حصار افتاده است و احتمالا قلعهء گلستان صحيح است . ( 8 ) - آ : درون قلاب اشتباها ذيل مطلب بعدى درج شده است و در اين محل افتادگى دارد ( 9 ) - نم و د : 957 ( 10 ) - ملى ، د : نمىباشد