محمد محسن مستوفى
49
زبدة التواريخ ( فارسى )
خراسان و بلخ و بخارا [ را ] تا كنار آب جيحون به تصرف درآورده ، در سال ديگر كل مازندران و گيلانات و عراق و فارس و آذربايجان و ديار بكر را مفتوح و تصرف نموده مستقل شده ، در صبح دوشنبه به جوار رحمت ايزدى پيوسته و نعش آن حضرت را به دار الارشاد اردبيل برده در جنب مقبرهء رفيعهء جد بزرگوارش شيخ صفى الدين دفن كردند « 1 » . و از آن حضرت چهار پسر ماند و بيست و چهار سال سلطنت كرده و محاربات و فتوحات كرده به شرحى كه در تحت اعمال المذكور نوشته مىشود . [ 342 ] اعمال المذكور اعمال المذكور عن فتوحات نواب شاه اسمعيل كه در ايام سلطنت خود كرده هر چند كه مجملا در تحت اسم معظم اليه مذكور شد ، نهايت چون مىبايست كه معلوم شود كه هر فتحى در چه تاريخ و چه نحو شده ، مجملى از مفصل در تحت اعمال المذكور نوشته مىشود . فتح ولايت آذربايجان : در اوايل سنهء 907 « 2 » ق / 1501 م به عزم تسخير ولايت مزبور حركت فرموده ، در شرور « 3 » نخجوان با الوند ميرزاى آق قوينلو جنگ كرده ، قريب هشت هزار كس از جماعت آق قوينلو و امراى او كشته شده و نزول اجلال به دار السلطنهء تبريز فرمود . سكه و خطبه به اسم ائمهء طاهرين عليهم السلام كرده ، مردم آن ولايت را كه به مذاهب مختلفه بودند ، به مذهب اثنى عشرى درآورد . همگى به شرف « 4 » تشيع مشرف گرديده ، ولايت آذربايجان تماما به تصرف آن حضرت درآمده حكام و عمال همه جا تعيين فرموده از آنجا حركت فرموده روانهء عراق شدند . فتح ولايت عراق عجم : در اواخر سنهء 908 ق / 1502 م به عزم تسخير عراق عجم حركت كرده در روز دوشنبه ذيحجهء سنهء « 5 » مزبوره در حوالى همدان با سلطان مراد كه پادشاه عراق عجم بود ، جنگ كرده قريب به هزار كس از طايفهء آق قوينلو كشته شده ، سلطان مراد گريخته به سمت فارس رفته ، قزلباش تعاقب كرده در ربيع الاول سنهء 909 ق / 1503 م داخل دار العلم شيراز گرديده نزول اجلال را در شيراز فرموده فارس و كرمان و عراق را به تصرف درآورده . فتح قلعهء گلخندان : بعد از تنبيه و قتل و غارت دماوند و فيروز كوه كه به سبب آنكه
--> ( 1 ) - نم : دفن كردند افتاده است ( 2 ) - د : 906 ( 3 ) - د : شرور افتاده است ( 4 ) - د : بشرف افتاده است ( 5 ) - نم ، دو ملى : سنه افتاده است