صفويهء كرمان « 1 » از او با عنوان « محمد كريم ولد ميرزا صادق « 2 » مستوفى الممالك سابق » ياد شده است ، پدر محمد محسن باشد . بنا به نوشتهء همين كتاب در نوروز يكى از سالهاى آغاز سلطنت شاه سلطان حسين كه وزرا و امرا احكام مناصب و خلعت خود را طى مراسمى از دست شاه مىگرفته‌اند ، محمد كريم هم حكم وزارت لاهيجان را دريافت داشته است . « 3 » البته در جاى ديگرى از اين كتاب از ميرزا محسن مستوفى خاصه نام برده شده است كه بعدا فرمانفرماى كرمان مىشود « 4 » ، اما بر خلاف آنكه از نظر زمانى محمد كريم وزير لاهيجان مىتواند پدر محمد محسن مؤلف زبدة التواريخ باشد ، اين ميرزا محسن مستوفى بايستى كسى غير از مؤلف مورد نظر باشد ، زيرا در تاريخ 1074 ق / 1663 م يعنى در عصر شاه سليمان صفوى مىزيسته است . محمد محسن تا قبل از سال 1132 ق / 1720 م در خدمت محمد آقاى خواجه ناظر مسجد جامع مشهد بود « 5 » . « . . . منصب يوزباشيگرى او را به محمد آقاى خواجه كه ناظر مسجد جامع مشهد مقدس بود « 6 » و از مشهد طلبيده بودند دادند و كمترين در خدمت ايشان و رتق و فتق امور ايشان [ و ] وزارت آن سركار نيز با كمترين بود » « 7 » . مؤلف زبدة التواريخ در مشهد ظاهرا از كمكهاى مالى شاه سلطان حسين و درباريان متنعم بوده است « 8 » . در ذيحجهء سال 1132 ق / 1720 م هنگامى كه شاه سلطان حسين به قصد فتح قندهار و هرات از اصفهان حركت كرده و در باغ سليمان آباد تهران اردو زده بود ، اختلافات درباريان منجر به عزل و بازداشت فتحعلى خان داغستانى اعتماد الدوله شد . درگيرى از مشاجرهء لفظى احمد آقاى خواجه يوزباشى غلامان خاصه با اعتماد الدوله در حضور شاه آغاز شد و ابتدا شاه به طرفدارى از فتحعلى خان دستور عزل و تبعيد احمد آقا را به شيراز صادر و به جاى او محمد

--> ( 1 ) - مشيزى ، مير محمد سعيد : تذكرهء صفويه كرمان ، مقدمه و تحشيهء محمد ابراهيم باستانى پاريزى ، نشر علم ، تهران 1369 ش ، چاپ اول ، ص 63 . ( 2 ) - ميرزا صادق در سال 1073 ق / 1662 در زمان شاه عباس دوم پس از پدرش ميرزا مسعود ، وزارت موقوفات را از طرف شاه عهده‌دار شد . ر . ك وحيد قزوينى ، محمد طاهر : عباسنامه . تصحيح و تحشيهء ابراهيم دهگان ، كتابفروشى داودى اراك 1329 ش ، ص 319 . ( 3 ) - مير محمد سعيد مشيزى ، تذكرهء صفويه كرمان ، ص 63 . ( 4 ) - همان كتاب ، ص 311 ( 5 ) - لكهارت به اشتباه گفته است كه محمد محسن تا قبل از سال 1132 ه - ق در خزانهء امام رضا ( ع ) شغل مهمى داشته است . ر . ك انقراض سلسلهء صفويه ، ص 556 . ( 6 ) - مسجد جامع گوهرشاد در مشهد موقوفات زيادى داشته است . ناظر مسجد ، اين موقوفات را با « خدام و عمله و فعله و مباشرين » مربوطه اداره مىكرده و سمتش آنقدر مهم بشمار مىرفته كه مستقيما از جانب شاه و از ميان خواجه سرايان دربار تعيين مىشده است . ر . ك القاب و مواجب دورهء سلاطين صفويه : تصحيح يوسف رحيم‌لو ، دانشگاه فردوسى مشهد ، 1371 ش ، ص 2 . ( 7 ) - ص 124 همين كتاب . ( 8 ) - ص 115 همين كتاب