صدر الدين علي بن ناصر الحسيني ( مترجم : رمضان على روح الهى )
114
زبدة التواريخ ، أخبار الأمراء والملوك السلجوقية ( فارسى )
او سخن كردند . سيف الدوله اين بدانست و از او احتراز نمود و بيستهزار سوار از پراكنده كردان و تركان و ديلميان و عربان فراهم آورد . هم بدينهنگام ، سپاه سلطان به همدان باز شده و سلطان با هزار مملوك از خواصّ مماليكش برجاى مانده بود . امير سيف الدوله صدقه هم به حلّه مقام داشت : زمستان رسيده و گلولاى در ميانهء ايشان حايل شده بود . سلطان برآن شد كه كس به نزدش فرستد و به اطاعتش برانگيزد ، كه همرهانش اندك مىديد ، اما مملوكش امير مودود ، كه اسپهسالار لشكرش بود ، و نيز ديگر مماليكش از اين كار تن زدند و گفتند : « او سخن ما ننيوشد و ما را از رودررويى با وى گريز مىنباشد » . سلطان كه اين شنيد ، به حلّه رخت كشيد . سيف الدوله صدقه نيز بيامد ، و فرصت همى جست تا به واسطهء سلطان نامى بلند يابد . بدينسان جنگ در گلزارى در نعمانيه سر بركشيد . اسبان در آن گلزار مجال جنبشى نيافتند و تركان پياده در ركاب سلطان آمدند و تير برگرفتند و به سوى لشكر سيف الدوله صدقه رفتند و سوار و پيادهء ايشان هلاك كردند . سيف الدوله كه ديد بسيارى از سپاهيانش به قتل آمده و جراحت يافتهاند ، پا در راه گريز نهاد . تركان كه اين بديدند ، جنگى سخت بكردند تا سيف الدوله منهزم شد و به تيرى به قتل آمد و از همرهانش بسى كشته شدند . « 1 » سلطان غياث الدين محمد هم پيروزمندانه بازگشت . مزيديّه را در رزم و كرمشاهى چو سيف الدوله صدقه نبوده است ، و تنها عيب او اين بود كه در تشيع كار به افراط مىكرد . اين ابيات از ابن خازن ، « 2 » و پارهاى از چكامهاى است كه در سوگ او سروده است :
--> ( 1 ) . امير العرب سيف الدوله ابو الحسن صدقة بن منصور بن دبيس بن على بن مزيد اسدى ( 1108 - 1049 م ) فرمانرواى حلهء سيفيه در عراق بود كه خود آن را به سال 593 ه برآورده بود . ملكشاه او را امير قبايل بنومزيد ، مستقر در كنارهء چپ دجله ، نمود . او در آغاز همراه بركيارق و مخالف برادر او محمد بود ، ولى پس از آن در كنار محمد ايستاد و او هم وى را امير بخش بزرگى از اراضى عراق ، و از جملهء آنها واسط و بصره ، نمود . زمانى سلطان بر خدايگان ساوه و آبه ، ابو دلف سرخاب بن كيخسرو ، خشم گرفت و او به صدقه پناه آورد و صدقه هم از تسليم وى به سلطان سر باز زد . سلطان هم سپاهى بر سر او فرستاد كه او را در جنگى كه در 2 رجب سال 501 ه درگرفت ، به قتل آورد . نك . به : ابن اثير 10 / 155 - 154 و ابن خلكان 2 / 266 - 263 نعمانيه ، « روستايى است در ميانهء واسط و بغداد و در نيمهء راه ، بر كنارهء دجله ، و از توابع زاب بالا كه قصبهاى است و مردمانش شيعهاند » . ياقوت 5 / 294 . ( 2 ) . ابو الفضل احمد بن محمد بن فضل بن عبد الخالق بن خازن ( 1124 - 1078 م ) شاعر و كاتب معروف است . درخصوص او ، نك . به : ابن خلكان 1 / 151 - 149 و ابن جوزى 9 / 204 و سبط ابن جوزى 8 / 1 ، 73 - 72 .