ماندنى و طفل در گهواره كه همگى متحجّر شده‌اند آنجا است - و العلم عند اللّه العزيز الحكيم - و كتان خوب در آنجا به عمل مىآيد . جزيرهء قيس نيز از جزاير فارس است . در عهود سابقه و قرون سالفه معمور و آبادان بوده . طولش از جزاير خالدات « نح » و عرض از خط استوا « ها » . در جزاير مزبور نيز چند جا مغاص مرواريد است . صاحب تاريخ وصاف گويد : اين جزيره را كيش گويند . چرا كه دور به هيأت « كيش تركى » مرئى مىشود . « 1 » [ بصره ] بصره نيز از جملهء خوزستان و داخل اقليم سيم است . بر ساحل بحر فارس ، بر زمين سنگستانى واقع شده . و عرب سنگستان را بصره گويد . از بصره تا بحر عمان هشت فرسخ است . و قدمگاه امام المشارق و المغارب على ابن ابى طالب - عليه السلام - در كنار شط العرب متصل بصره واقع شده و اين شهر از مستحدثات مهلايل بن شيث بن آدم - عليه السلام - است . و در محلى كه آن حضرت به دفع اصحاب جمل به بصره آمد به جامع رفته بر منبرى كه از آجر و گچ ساخته بودند خطبه خواندند . و چون قبله درست نبود بنّايى را خواستند كه محراب بسازد . آن‌گاه آن حضرت بنا را به دست مبارك برداشتند و از آن جا به ديوار بلندتر نگاه داشت تا مكهء معظمه به نظرش آمده محراب بساخت و در حق بصره دعاى خير فرمود . و مشهور است كه آن حضرت فرمود كه هر كه را كار مختل شود بايد كه به بصرهء من آيد . الحق بصره شهرى است كه مجلوبات بلاد هند و روم و ايران و فرنگ با غرابهاى انگليس و ولنديس به آنجا مىآيد . و از ميوه‌ها خرما و نارنج و ليمو و انجير و انار و هندوانه و انگور بسيار خوب

--> ( 1 ) . در تحرير تاريخ وصاف توسط عبد المحمّد آيتى آمده : « اما ايرانيان آن را كيش خوانند زيرا از فراز كه به آن مىنگرند چون كيش تركى مخروط شكل است ( ص 102 ) .