محمد ميرك بن مسعود حسينى منشى

43

رياض الفردوس خانى ( فارسى )

و چهار رودخانهء عظيم دارد كه چشمه‌سارش در جهت قبلى فرود آيد : رودخانهء اول مشهور است به رود اعلى ، دويم مشهور به رود شاه غالب ، سيم به رود اوره ، رابع معروف است به رود ابو العباس . و اين رودخانه‌ها همگى در تحت ميدان « 1 » جمع شده به رامهرمز مىروند . و ابتداى اين جبل از ديشمك چهار روستاق است و به ولايت مالمير و سوسن مىرسد ، و از شمال كوه مزبور نيز چهار رودخانه است كه به رودخانهء بارز و عدور مىرسد : اول شيوند جوانكى ، دويم كوزوك به كسر واو ، ديگر تنگ چويل ، ديگر شاه غالب . فاضلابش به مزارع ليراوى مالابند مىرود ، پس به طلاورد و محال كرجى و سوالى گذرد . از آن گذشته به سه فرسخى ابو العباس و از آنجا به على خورشيد ، و صحراى اشكوهى را به محصولات شتوى معمور گرداند و در فصل بهار موضع نزه و دلكش دارد . پس چون به موضع اللهك « 2 » يعنى « عقابك » رود ، آن‌گاه به كوه كهف سلمان رود و آن غارى است عديم الانتها به غايت فسيح و عريض كه قطرات آب از سقفش متقاطر مىشود كه اگر هزار كس از آن آب صرف نمايند كفايت مىكند . كازرون در قديم الايام شهر عظيم بوده و بالفعل باز معمور است . طولش از جزاير خالدات « فرها » و عرض از خط استوا « كرديط » . اگر چه چندان گرم نيست كه مانند گرمسيرات ديگر باشد و زمستان و بهارش به غايت اعتدال گذرد . و در و بام و ديوار شهر و اراضى و صحارش از وفور سبزه و رياحين مختلفه و گلهاى متنوعه چون تختهء ارژنگ و جناح طاوس به صد رنگ باشد ، چنانچه مؤلف در يك ذرع زمين آنجا بيست و هفت رنگ گل و رياحين چيده . يكى از متنزهات آن مرغزار نرگس است كه در يك فرسخى واقع شده و ديگرى دشت ارژن كه در فصل بهار شكوفهء ارژن و بادام بىشمار بر فراز چمن

--> ( 1 ) . ( - بابا ميدان كنونى ) . ( 2 ) . كذا . ولى چون به معنى عقاب آمده است شايد الهك درست باشد .