محمد ميرك بن مسعود حسينى منشى
33
رياض الفردوس خانى ( فارسى )
مستقيم نيست - ببين تفاوت ره از كجاست تا به كجا - و درّه مزبور به « تنگ نارى » مشهور است و در حوالى تنگ مذكور قريهاى است موسوم به ديلحاسل « 1 » و قرب يك هزار خانه از اتراك در آنجا ساكناند و در صيف و شتا ييلامشى و قيشلامشى مىنمايند . و در فراز همين جبل قلعهاى است موسوم به قلعهء گيو و در ازمنهء سابقه مستحفظان داشته . چرام چرام نيز از مضافات بلاد [ 7 الف ] شاپور است و محتوى است بر قراء و مواضع بسيار و ييلاق و قشلاق بىشمار . انواع فواكه و اثمار لطيفه در آن محال به حاصل آيد و عسل مصفّا و گزانگبين سفيد خوب دارد و رودخانههاى متعدد از آنجا گذشته به بهبهان و زيدان جريان نموده ضميمهء بحر فارس گردند . و اين محال مخصوص الوار ممسنى بلاد شاپور باشد و اسامى طوايف ايشان برين موجب است : گشتاسبى « 2 » - كرشابى « 3 » - زيلابى - بادلانى - تومانى - دلاورى - دشمنزيارى - ميركوهكى - چهار روستاق - گيوه مويى - حسن عالى - بوير احمد اردشيرى - بوير احمد عباسى - قلندر بويرى . احشام كرائى نيز از محال تابعهء بلاد شاپور است . مزارع و مواضع بسيار و ييلاق و قشلاق متعدد دارند و قرب به پنج « 4 » هزار خانهاند . و در حوالى نشيمن و محال سكنى احشام مزبوره ، كوهى است و بر فراز كوه قلعهء مشهور به قلعهء دز كوه . چشمهء عظيم دارد كه از كوه به زير آمده و در پايان كوه زراعت مىشود و اكنون بنابر مصلحت بروج و جدارش را خراب كردهاند و اگر بيگلر بيگى از محافظت غافل شود سكّان آن كوه از بروج و ديوار حصار كمال استغنا دارند .
--> ( 1 ) . دل حاصل در كتاب مجيدى . ( 2 ) . اصل : كشتابى ( تصحيح از مجيدى ) . ( 3 ) . مجيدى آن را گشابى مىداند . ( 4 ) . اصل : بنحش ( تصحيح احتمالى ) .