فاتحه در بيان چگونگى ابنيه و امكنه و غيرهم اين بلاد خجسته بنياد [ شيراز ] شيراز نزهت‌طراز به اعزاز را بعض محاسبين ذوى الارصاد از جملهء اقليم سيوم و برخى از چهارم نوشته‌اند . طولش از جزاير خالدات « بح‌ها » و عرض از خط استوا « كط » . ابتداى اقليم چهارم را از مشرق و شمال وسطى دانند . پس بر بعض بلاد چين و كوه بلور و جنوب بلاد نوبه و طنجه و قصر عبد الكريم و طرسوس و . . . « 1 » ذيل همدان گذرد ، پس بر خراسان و وسط تخارستان و فارس و خوزستان و كرمان گذرد ، پس بر وسط بلاد . . . ربيعه و اسكندريه مرور نمايد ، پس بر ديار شام و جزيرهء اخضر و طرابلس و آماسيه و رصافه و حلب گذرد . . . . بن ماثور بن سام بن نوح است و به قولى طهمورث ديوبند متصدّى بناى آن گشته و به روايتى و به قولى محمد قاسم بن ابى عقيل عمزادهء آن ميشوم تجديد و تعمير كرده و اين شهر را به حوف اسد بسته و به موجب شرط امير المؤمنين على عليه السلام حقوق ديوانى شيراز به مقاسمه مقرر بوده . در سنهء [ 4 الف ] . . . به نحوى معمور شد كه جاى سپاهيان نماند « 2 » تا عضد الدوله فنا خسرو در سمت قبلى شهرى بنا كرده مسمى به . . . « 3 » مىبود ، و در عهد على بن عيسى شش پاره هزار هزار مثقال طلا خراج بر آن مقرّر گشت ، و در عهد مغول [ به ] هزار دينار خانى رسيد .

--> ( 1 ) . در تمام مواردى كه بين كلمات سه نقطه آمده ، نسخه افتادگى داشته و جاى كلمه سفيد مانده است . ( 2 ) . اصل : بماند . ( 3 ) . در نزهة القلوب نام آن فنا خسروگرد آمده است .