مشهور است كه از عهد كيومرث پيشداد الى يومنا چهار هزار سال كوس نوبت از قلل جبال فارس به ايوان كيوان رسيده . و در مجمع البلدان « 1 » از رسول صلى اللّه عليه و آله مروى است كه « ان كان الاسلام عند الثريا لتناوله رجال من الفرس » . و صاحب نزهت القلوب گويد كه متموّل در شيراز كثير است لكن هر كس يك سال در شيراز ساكن باشد بعد اليوم معاش بر وى آسان گذرد . « 2 » قرار در كف آزادگان نگيرد مال * نه صبر در دل عاشق نه آب در غربال و قال الجرير : ان الفارس و الروم من اولاد اسحاق بن ابراهيم عليهما السلام و اعلم ان كلام الفرس و الروم قديما كان يجرى على خمسة السنة و هى الفهلوية و الدرية و التركية و العربية و الفارسية ، و يقول لسان اهل الجنة العربية و الدرية و التركية . الحق شيراز مكانى خوش و شهرى نزه و دلكش است و در فصول اربعه رياحين از بازارهاى شيراز كم نمىشود ، مشحون به صنوف امتعه و اطعمهء موفور ، و هواى لطيفش مورث انواع بهجت و سرور . فواكه متنوعه‌اش نمودار با كورهء باغ نعيم ، و زلال بىهمال ركن آبادش رشك كوثر و تسنيم . چمنهاى بنفشه‌زارش چون خال بر جمال دلبران خوشنما ، و سنبل و ضيمرانش مانند خط خوبان روح‌افزا . نرگس مخمور در سير بوستان همه تن دريده « 3 » شده و سوسن آزاد به وصف سروبستانش سراپا زبان گشته . رعونت و لطافت با تازه نهالانش همدوش و طراوت و نداوت با سروهاى باغ عضديش هم‌آغوش . نىنى فوّاره‌هاى سبزه‌اند كه از آن بحر ناميه سر برافراشته‌اند يا صفهاى اوتاد و اخياراند كه سقف ميناكار سپهر را به دست كم برداشته . مردم آن جمله فرشته سرشت * خوشدل و خوشخوى [ چو ] اهل بهشت [ 4 ب ]

--> ( 1 ) . معجم البلدان درست است زيرا مطلب را از نزهة القلوب نقل كرده و آنجا معجم البلدان آمده است . ( 2 ) . چنين مطلبى در نزهة القلوب نيست . ( 3 ) . اصل : ديده .