محمد ميرك بن مسعود حسينى منشى

5

رياض الفردوس خانى ( فارسى )

منطقه و حوادث پيش آمده از مدّعيات قلندر و سپس هدايت الله آرندى را به ايشان سپردم و در آن تأليفات مورد استفاده بوده است . بارى نام مؤلف در دو جاى متن آمده است . يك بار در خطبه به صورت محمد ميرك حسينى ( ص 20 ) و ديگر بار در « انجام » متن به صورت محمد ميرك بن مسعود حسينى المنشى با ذكر تاريخ پايان‌گيرى آن در جمادى الآخر 1082 . ( ص 471 ) . نام كتاب هم دو گونه است . در خطبه « رياض الفردوس » ( ص 22 ) و در انجام متن « رياض الفردوس خانى » ( ص 471 ) . علّت اين كه در پايان آن را با عنوان « خانى » موسوم گردانيده به مناسبت آن است كه تأليف كتاب به درخواهى محمد زمان خان بيگلر بيگى كهگيلويه انجام شده و مؤلف در خطبه نام او را آورده است ، چنين : و بعد بر ديباچهء عرض و اعلان مىنگارد : چمن‌آراى اين رياض فردوس آيين و گلشن پيراى اين حديقهء نزهت‌قرين محمد ميرك الحسينى مقارن جلوس ميمنت مأنوس ثانوى اعلى حضرت سليمان شاهى ظل اللهى . . . از توارد هموم و تواتر غموم . . . با بخت متراجع حكايتى و از عوايد مكايد شكايتى داشتم . . . درين حالت بشير عنايت نواب فلك جناب خوانين مآب . . . بيگلر بيگى انشان اعظم . . . خان بن خان . . . شمس الدولة و الدنيا و الدين محمد زمان خان . . . به طلب بنده مسرت‌بخش خاطر حزين گرديده . بعد از شرف‌اندوزى به مجلس عالى به انجام اين خدمت مأمور گشتم كه مختصر ضابطه در بيان چگونگى بلاد فارس و كوه‌گيلويه و خوزستان كه محال اقتدار آن حضرت است در حيطهء تحرير و تدوين آورم . . . به قبول سرانجامش تلقى نمودم كه . . . در اين باب از آنچه در متون تواريخ به نظر اين قليل البضاعهء عديم الاستطاعه آمده مختصر ضابطه‌اى مرقوم گردانم تا نه مطوّلى مملّ و نه موجزى مخلّ مشتمل بر زبدهء وقايع سانحهء اين بلاد . . . » ( ص 21 - 22 ) محمد ميرك ، بنا بر آنچه در سرگذشت كوتاه جمال الدين محمد دشتكى ( از فضلا ) به اين عبارت نوشته است « و راقم حروف را با ايشان رابطهء خويشى است » احتمال قوى دارد كه خود هم از دشتك بوده باشد و چون در انشاء تسلط داشته در دستگاه محمد زمان خان ، منشى شده است و خود مىنويسد : مسوّد اين اوراق به وحدانيّت حق تعالى قسم ياد مىتواند كرد كه در مدّت چهار پنج سال كه نواب عالى در الكا تشريف داشتند هر كس در زىّ اصحاب سداد اظهار