محمد ميرك بن مسعود حسينى منشى

6

رياض الفردوس خانى ( فارسى )

استيهال و استحقاق خود و استدعاى وظيفه نمود از نقد و جنس مسئول و مأمولش به عزّ اجابت اقتران يافت . تا غايتى كه قدر مبلغ وظايف نقد جمعا قرب يك هزار تومان شد . و اين بىمقدار كه به منصب انشاى سركار عالى فايز گشته بود با محرّران دار الانشاء از نوشتن ارقام وظايف ستوه آمديم . ( ص 438 ) . محمد ميرك درين دوران به همراه محمد زمان خان به سفر اصفهان رفت و تفصيلى را از بار يافتن به حضور شاه و آيين جشن و مراسم مختلفى كه در آن جا اتفاق افتاد به جزئيات خواندنى به قلم درآورده است ( ص 449 تا 457 ) . محمد ميرك طبع شعر داشت و چند بيتى ازو به تفاريق درين متن آمده است . بخش‌بندى كتاب نسبت به متون تاريخى متعارف تا حدّى غير معهودست . كتاب در دوازده روضه است و هر روضه‌اى دو چمن به دنبال دارد . مؤلف خود سبب اين گونه بخش‌بندى و نام‌گذارى را يادآور شده و نوشته است : لهذا اساس تدوين آن را بر فاتحه و خاتمه و دوازده روضه و بيست و چهار چمن گذاشته موسوم به رياض الفردوس گردانيد بر اين نسق كه امور سانحهء اين بلاد در عهد ميمون هر يك از سلاطين ذوى الاحتشاد در طى روضات محرر گشته و شطرى از احوال شاهان كه در ايام اقتدارشان در اين ولايت امرى سنوح نيافته در طى چمنها نگارش پذيرفته است . ( ص 22 - 23 ) تأليف كتاب در زمان بيگلر بيگى محمد زمان خان آغاز مىشود و چنان كه تصريح دارد در سال 1082 پايان مىگيرد ، اين شخص در عهد شاه سليمان ( 1077 - 1105 ) به مقام بيگلر بيگى نائل شده و مؤلف ، دوران كار او را چهار پنج سال ياد كرده است . ( ص 438 ) . بنا بر اين تأليف كتاب چندى پس از دوران محمد زمان خان به پايان رسيده بوده است . سال ورود محمد زمان خان به بيگلر بيگى كهگيلويه از ماده تاريخى كه همين محمد ميرك سروده مشخصا سال 1074 سه سال پيش از درگذشت شاه عباس ثانى ( 1043 - 1077 ) بوده و چون در 1082 تأليف به پايان رسيده بنابر اين هشت سال تأليف كتاب گرفته است . شعر اين است :