آراسته بودند مانند : كاخ دلگشا ، كاخ جهان‌آراى ، باغ سفيد ، باغ زاغان ، موضوع سخنورى و قصائد و اشعار بسيار نغز و دلكش شعرا و سخن‌سرايان بوده است . اسفزارى در وصف هرات و عظمت و آبادانى آن گويد : « در اندرون شهربند چهار بازار است و از هر دروازه تا به چهارسو يك بازار است كه بنام همان دروازه منسوب است . . . و از بيرون هر دروازه نيز بازارى است كه تا انتهاى سواد شهر مىباشد كه قريب يك فرسنگ است . . . و در وقت تحرير مؤلف بعضى از تلامذه را فرستاد كه تقدير و تخمين و تحقيق و تعيين دور شهربند و بروج و اقطار آن نمايند ، چنين تقرير كردند كه : بروج صد و چهل و نه است ، و دور شهربند هفت هزار و سيصد قدم ، و قطر شهر از درب ملك تا فيروزآباد و از درب خوش تا درب عراق هزار و نهصد در هزار و نهصد قدم پيموده‌اند » « و حالا وسعت شهر بمراتب از آنچه در زمان ملك معز الدين كرت بوده زياده باشد ، چرا كه در عرض از درهء دوبرادران تا پل مالان كه دو فرسنگ مساحت دارد تاسيس بقاع و ترصيص عمارات و ارباع است ، بلكه از درهء مذكوره تا كوه اسكله و گلرخان كه چهار فرسخ و از او به تا كوسويه كه سى فرسخ است عمارات و باغات و قرى و بلوكات هرات است كه به يكديگر اتصال دارد . « اما در روزگار اين پادشاه عاليمقدار از اشاعت معدلت ، و احداث عمارات و ازدحام خلايق ، و التيام موافق ، وسعت مداخل ، و نزهت منازل . . . بمرتبه رسيد كه طيار انديشه را در مضمار تعريف و سمند فكرت را در ميدان توصيف او مجال طيران و قوت جولان محال مىنمايد ، و از غلبه مردم مرور در اسواق و شوارع آن متغسر ، و در بيشتر اوقات از ترصيص مناكب و تعريك مراكب دخول و خروج از درب او متعذر ، از انواع طرايف كه در اطراف اقاليم عالم حاصل مىشود آنچه خواهند و چندانكه خواهند بىتردد در وى مهيا . . . سبحان اللّه زهى خطهء كه هر سال قريب به بيست هزار برده از تركستان و هندوستان و غيرهما بدين مدينهء دين پناه مىآورند و همه ببهاء تمام فروخته مىشود كه نه قيمت برده ارزان مىشود و نه نرخ نان گران ، و اگر لشكرى دويست و سيصد هزار مردم در وى درآيند و بيرون روند نه زيادتى پيدا و نه نقصان . . زبان بيان و اصفان