معين الدين محمد زمچى اسفزارى

مقدمه 7

روضات الجنات في اوصاف مدينه هرات ( فارسى )

مولانا عبد الرحمن جامى - كه از فحول شعراء عرفاء آنعصر بوده و اسفزارى نسبت به او ارادت مىورزيده و جامى او را در تصنيف اين كتاب ترغيب نموده و پاداش داده است - شيخ احمد سهيلى ، و نظام الدين هلالى . و از هنرمندان : استاد كمال الدين بهزاد نقاش نامى و كلانتر ( رئيس ) كتابخانه سلطنتى هرات « 1 » ، و حسين معمائى . و از خطاطان نامدار : سلطانعلى مشهدى ، كمال الدين محمود رفيعى ، و حاجى محمد نقاش ، و از استادان علم ادوار و موسيقى : خواجه عبد القادر بن حافظ عينى ، خواجه رضوانشاه ، حسين عودى ، قول محمد ، و شيخ نائى را بايد ياد كرد . با اينكه از آثار ادبى و محصولات فكرى صناديد خراسان و استادان دربار هرات مجموعه هنگفتى بدست ما رسيده است ، معذلك بواسطه توارد نكبات و تعاقب سوانح و حوادثى كه بر بلاد خراسان عموما و شهر دار العلم هرات خصوصا در طى چند قرن اخير وارد گرديده ، و در آن ميانه كرارا گنجينه ادبيات و خزائن محصولات دماغى نوابغ و ناموران خراسان مرة بعد اولى و كرة بعد أخرى دستخوش يغماگرى و چپاول و وحشيگرى ايادى عاديه غارتگران ازبك و افغان و غيره واقع شده و بباد نهب و نابودى رفته است . بدين‌جهت تاريخچه زندگانى و شرح احوال و آثار گروهى از استادان

--> ( 1 ) - استاد كمال الدين بهزاد در سال 928 ه . بموجب فرمان همايون سلطان حسين ميرزا بايقرا به سمت كلانتر ( رئيس ) كتابخانه سلطنتى هرات منصوب گرديد ، و متن اين فرمان بقلم شيواى غياث الدين ميرخواند نوشته شده و نسخه آن عينا در كتاب او موسوم به « نامه نامى » مندرج است . اينك قسمتى از آغاز و انجام آن : « نشان كلانترى كتابخانه هرات باسم استاد كمال الدين بهزاد : چون ارادت مصور كارخانه ايجاد و تكوين و مشيت محرر نگارخانه آسمان و زمين . . . درين ولا نادر العصر قدوة المصورين . . . استاد كمال الدين بهزاد . . . حكم فرموديم كه منصب استيفاء كلانترى مردم كتابخانه همايون و كاتبان و نقاشان و مذهبان و جدول‌كشان و حل‌كاران و زركوبان و ساير جماعتى كه بامور مذكوره منسوب باشند در ممالك محروسه مفوض . . . به دو باشد . . . . تحريرا فى 27 جمادى الاولى سنه 927 ه » ( نامه نامى - نسخه كتابخانه ملى پاريس ) - ظاهرا اين تاريخ درست نباشد و نساخ در آن تصرفاتى كرده‌اند و درست آن ظاهرا 889 است .