معين الدين محمد زمچى اسفزارى

38

روضات الجنات في اوصاف مدينه هرات ( فارسى )

كنگر او گشته زبان جمله تن * و آمده با ماه و سما در سخن « 1 » وَ السَّماءِ ذاتِ الْبُرُوجِ آيتى است دربارهء او نازل شده ، و كريمهء : وَ بَنَيْنا فَوْقَكُمْ سَبْعاً شِداداً معنى رفعت و متانت و مناعت و حصانت او در بيان آورده . از فراز ارگ « 2 » او سنبله گردون بتوان چيد . و در حضيض خندق او شكم گاو و پشت ماهى بتوان ديد . نسر طاير گردون بواقعى در سوراخهاى مقاتلاتش « 3 » آشيانه گرفته . و مرغزار آسمان اخضر از رشحات حفرهء خندقش خرم و سيراب گشته . مرغان انديشه را در وى « 4 » مدخل و منفذ نى ، و محبوسان مجالس او را كس منجى و منقذنى . « 5 » مثنوى لا ادرى قائله « 6 » : بيخش بنشيب برده آهنگ * ز آن‌سو بسمك هزار فرسنگ

--> ( 1 ) - اين دو بيت در مثنوى ( قرآن السعدين ) امير خسرو دهلوى از جمله ابيات قصيدهءايست كه در مدح حضرت دهلى گفته است : هردم از آن قلعه ميمون سرشت * قلعه فيروزه شده خشت خشت چون فلك ثابته ثابت صفات * نى چو فلكهاى دگر بىصفات كنگر او گشته زبان جمله تن * و آمده با ماه و سما در سخن ( 2 ) - ارگ : هرقلعه كه در اندرون شهر باشد . فرهنگ انندراج . ( 3 ) - س : مقابلانش . مك : مقاتلاتش . مج : مقاتلانش . ( 4 ) - مج : مرغان انديشه را در وى . مك : مسرعان انديشه در وى . س : مسرعان انديشه را در وى . ( 5 ) - مج : و محبوسان مجالس او را كس منجى و منقذنى . مك : و مجيوسان او را منجى و منقذنه . س : و محبوسان مجالس او را راه نجات منحى و منفذنه . و منجى : بضم ميم و كسر جيم اسم فاعل از انجى الرجل : خلّصه . و منقذ بضم ميم و كسر قاف و ذال نقطه‌دار اسم فاعل از انقذ فلانا : نجّاه و خلّصه و منحى بفتح ميم و حاء بىنقطه : اسم مكان از نحّى : الشئى : ازاله و منفد بفتح ميم و فاء و دال بىنقطه : اسم مكان از نقد . الشئى : فرغ . انقطع و فنى . ( 6 ) - مج : مثنوى . س . مك : لا ادرى قائله .