معين الدين محمد زمچى اسفزارى

532

روضات الجنات في اوصاف مدينه هرات ( فارسى )

خارق العاده فكرى و اخلاقى بمقامات و مدارج عاليه اجتماعى و سياسى و ادبى نائل گرديد . صاحب علاوه بر مقام سياسى و اجتماعى ارجمند مردى عالم ، فقيه ، دانشمند ، حكيم ، متكلم ، اديب ، بوده و در زبان تازى نويسنده و شاعرى ماهر و استادى زبردست بود . خانه صاحب در شهر رى در محله « باب‌شير » واقع بوده و پيوسته مجلس او محفل علما ، حكماء ، فقهاء و اهل شعر و ادب و هنرمندان و مقصد و ملجاء جمهور ناس و كعبه اصحاب حوائج و نيازمندان بوده است . صاحب بن عباد مانند همهء اشراف و خاندانهاى بزرگوار ايران محاسن اخلاق و مكارم اوصاف و خوى ستوده نيكوكارى ، نوع‌پرورى ، گشاده‌دستى و خدمت بمردم را از نياكان بزرگوار خود به ارث برده بود ، و همه ارباب حوائج را با چهره خندان و آغوشى باز و دستى گشاده مىپذيرفته است ، اشرافيت و اريستو كراتى صاحب مانند همه خاندانهاى بزرگ باستانى ايرانى توأم با ديموكراسى حقيقى بوده و عموم مردم را در جاه و مال و آبروى خويش شريك مىساخته و بهره‌مند ميگردانيده است ، و هرساله مبلغى هنگفت از ثروت خود را صرف صلات ، عطايا ، و هبات علماء ، دانشمندان ، ادبا ، شعرا و اهل فضل و هنر و نيازمندان و مستمندان ميكرده است ، ياقوت گويد : « و كان ما يخرج لكافى الكفاة فى السنه فى وجوه البر و الصدقات و المبرات و صلات الاشراف و اهل العلم و الغرباء و الزوار و من يجرى مجرى ذلك مما يتكلفه و يريد به صيت الدنيا و اجر الاخره يزيد على ماية الف دينار » . و ابو منصور عبد الملك الثعالبى النيشابورى مينويسد : « عوف بن الحسين الهمدانى گفت : وقتى وارد خزانهء خلع صاحب شدم و خزانه‌دار كه دوست من بود دفتر ثبت خلعتها را به من نشان داد ديدم