و مواضع و مزارع خوب دارد . و ميوه‌هاى خوش از آنجا حاصل است . « 1 » [ در كتاب « عجايب المخلوقات » « 2 » آورده كه نشابور شهرى عظيم معمور بود ، مردم غور كه آنجا ميرسيده‌اند چون عبارات عجيب و الفاظ درشت ميداشته‌اند اهل نشابور بر ايشان استهزا ميكرده‌اند و ايشان را غير از انباركشى به هيچ كار ديگر نميگذاشته تا بشومى آن غورى مستولى شد و نشابور را خرب كرد . و همه مصالح و آلات آن شهر را از زرينه و سيمينه و روئينه و مسينه بغور نقل كردند و هنوز نشابور ويران ايشان است . و هم ] « 3 » در كتاب عجايب المخلوقات آورده كه نشابور را ( ايرانشهر ) خوانند و در خراسان از وى شهرى بزرگ‌تر نبوده كوه فيروزه آنجاست . و اين شهر در سنه خمس

--> ( 1 ) - عبارت . [ در كتاب عجايب المخلوقات . . . . . نشابور ويران ايشان است و هم ] از زيادات نسخه مج مىباشد و در مك . و س و مد ندارد . ( 2 ) - عجايب المخلوقات : چند كتاب بدين نام در زبان عربى و فارسى تاليف گرديده است يكى از محمد بن محمود بن احمد الطوسى به فارسى كه در سال 555 ه تاليف شده و گويا قديم‌ترين كتابى است كه به اين نام و درين موضوع نوشته شده است . و ديگرى تاليف زكريا بن محمد بن محمود قزوينى ( 682 ه ) و كتاب ديگر او موسوم به « آثار البلاد و اخبار العباد » ( دو كتاب اخير در سال 1848 م توسط خاورشناس آلمانى و ستنفيلد در شهر ليپزيك بطبع رسيده است ) و اين اثير الجزرى و غيره نيز تصانيفى درين موضوع و به اين نام داشته‌اند . اما اسفزارى معلوم نيست بكدام يك نظر داشته ، مطالبى را كه در اينجا و در تضاعيف كتاب از عجايب المخلوقات نقل مىكند در نسخهء موجوده تاليف قزوينى ديده نميشود . بلى بعضى از مطالب متن در كتاب ديگر قزوينى اعنى « آثار البلاد » باختصار مذكور است براى اطلاع از كتاب عجايب المخلوقات و مصنفين آن به معاجم زير مراجعه شود : كشف الظنون - ج / 1 ص 9 . و ج / 2 ص 1127 . معجم المطبوعات العربيه - اليان سركيس - ج / 7 / ص 1507 . اكتفاء القنوع بما هو مطبوع - ادوارد فانديك - ص 369 . كشف الحجب و الاستار عن اسامى الكتب و الاسفار - نيشابورى . ( 3 ) - تا اينجا از زيادات نسخه مج مىباشد .