معين الدين محمد زمچى اسفزارى

100

روضات الجنات في اوصاف مدينه هرات ( فارسى )

كه منبع علوم دينيه و محل ظهور و استكشاف قوانين يقينية است . چنان كه از تمامى روى زمين طلاب « 1 » علم و حقايق و صياد فنون و فضايل روى بدين نقطهء پاكيزه دارند . و چندان هزارند ازين طايفه درين بلده طيبه كه بميامن صدقات و مبرّات ارباب خيرات همه اسباب آماده دارند و شبانروزى بجد و اجتهاد تمام بر سر مطالعه و « 2 » تكرارند و بمطلوب خود فايز گشته به اطراف عالم ميروند و نشر قواعد علم و قوانين دين اسلام ميكنند . اللهم « 3 » ايدّ ذواتهم و ابدّ بركاتهم . « 4 »

--> ( 1 ) - مج : روى زمين علم و حقايق و قضا و فنون . مك : روى زمين طلاب علم و صياد فنون . ( 2 ) - مج : بر سر مطالعه و تكرارند . مك : بر سر تكرارند . ( 3 ) - مج : ميكنند . ايدّ ذواتهم و ابدّ بركاتهم . ايدّ و ابدّ هردو به صيغه مجهول . مك : ميكنند . اللهم ايدّ ذواتهم و ابدّ بركاتهم . هردو بصيغهء امر . ( 4 ) - در سدهء نهم شهر هرات دار العلم بزرگ خراسان بلكه مركز معارف و فرهنگ و ادبيات ايران بزرگ بوده و دانشمندان شعراء و اهل عرفان و هنرمندان و دانشجويان در آنشهر مجتمع . مدارس دائر و كتابخانه‌ها مشحون از نفايس كتب بوده . و از مدارس مشهورهء آنعصر ، مدرسهء غياثيه . خواجه كمال الدين . بديعيه . خواجه اسمعيل حصارى . صيحيه . نظاميه . و مدرسه و خانقاه و مسجد گوهرشاد بيگم را بايد ياد كرد . حافظ ابرو : در وصف هرات گويد : اگر كسى پرسد ز تو از شهرها خوشتر كدام * گر جواب راست خواهى داد او را گوهرى اين جهان چون بحر دان در وى خراسان چون صدف * در ميان آنصدف شهر هرى چون گوهرى ظهير اى هروى در وصف هرات قصيدهء شيوائى دارد كه مطلعش اين است : دو كلكم را هواى سرافرازى است * دماغم را سر معنى نوازى است بتوصيف گل و گلزار ايران * سواد اعظم و چشم خراسان هرات آئينهء رخسار عالم * گلى بر گوشه دستار عالم