معين الدين محمد زمچى اسفزارى
101
روضات الجنات في اوصاف مدينه هرات ( فارسى )
روضه چهارم در ذكر قصبات و ولايات و توابع و مضافات اين مدينة الاسلام پاكيزه صفات مشتمل بر چهار چمن كه حدود اربعه آنست چمن اوّل در بيان بعضى خصايص هراترود و شاقلان و غيره « 1 » از ولايات آنچه بدين بلده طيبه جنت آئين قرب جوار بلكه اتصال ديار دارد ولايت : « هراترود » و « اوبه » است كه از صفوت مياه كوثر اشتباه و انواع فواكه كه هريك از ديگرى به است كه صفت : و ماء مسكوب و فاكهة كثيرة لا مقطوعة و لا ممنوعة ، دارد . و آن ولايتى است در غايت عذوبت آب . و رقّت هواء . و فسحت ساحت . و نزاهت فضاء . و كثرت ضمايم و توابع . وسعت مزارع و مواضع و مرابع و از بدايع منازل آن « 2 » ولايت چشمه آب گرم است در دامن كوه كه به چشمه : « كوبان » اشتهار يافته . آب آن « 3 » در زمستان و تابستان حرارت تمام دارد . و چنانچه اگر كسى خواهد كه در آن آب درآيد بيكبار غوص كردن متعذر است . [ اوّل پايها را در آب ميبايد نهاد و بتدريج آهستهآهسته فرو رفت ] « 4 » و در جنب همين جوى آبيست در عين عذوبت و سردى كه گوئى فحواى : هذا مغتسل بارد و شراب ، در باب آن نازل شده و مردم بسيار از هرناحيت و ديار بدان چشمه آمد و شد ميكنند و از بعضى امراض و اسقام و اوجاع و آلام خفت و صحت مىيابند .
--> ( 1 ) - مج و س جمله : و غيره ندارند و از زيادات نسخه مك است . ( 2 ) - مج : آن ولايت . مك : او ولايت . ( 3 ) - مج : آب آن . مك . س : آب او . ( 4 ) - عبارت : [ اول پايها در آب ميبايد نهاد و بتدريج آهستهآهسته فرورفت ] از زيادات نسخه مج است و در مك ندارد .