ناصر الدين شاه قاجار
فهرست 9
روزنامه خاطرات ناصر الدين شاه ( در سفر دوم فرنگستان ) ( فارسى )
مقدمه ناصر الدين شاه قاجار را بهتر است « پادشاه سيّاح » بناميم ، چه همواره در سير و سفر و گشت و گذار و شكار بهسر مىبرده است . اولين سفر وى به خارج از كشور در سال 1253 ه . ق يعنى در زمان ولايتعهدى سفرى بود كه به ايروان نموده است . خود در همين كتاب در خاطرات روز يكشنبه 29 جمادى الاول 1295 ه . ق هنگام بازديد از ايروان مىنويسد : . . . . اگرچه هواى ايروان گرم است ، اما از تهران بايد سردتر باشد . [ راجع به ] ملاقاتى كه من چهل و دو سال قبل از اين با امپراطور نيكلا در ايروان كرده بودم جويا شدم ، معلوم شد كه منزل ما آن وقت در همين جائى كه حالا جلو خانهء حاكم ، باغ ساختهاند و آن وقت ميدانگاهى بوده است ، در چادر بوده است و امپراطور در توى قلعه در خانههاى حسين خان سردار بوده است و من آنجا امپراطور را ديدهام . . . ( ص 70 سطر چهارده الى هجده ) . پس از آن در دوران پنجاه سالهء پادشاهى علاوه بر سفرهايى كه به نقاط دور و نزديك كشور داشته است ، اولين سفر خارج از كشور او سفر به عتبات عاليات به مدّت پنج ماه و اندى بوده است . سفر اول و سوم فرنگستان وى شش ماه و اندى به طول انجاميد ، اما سفر دوم كه همين سفرنامهء حاضر ، حاصل آن است ، در مدت چهار ماه و نه روز طى شد و تفاوت عمدهء آن با سفر اول و سوم ، عدم عزيمت وى به انگلستان است . درصورتىكه در دو سفر ديگر خاطرات بسيارى از كشور انگلستان و ملاقات خود با ملكه ويكتوريا و