ديگر بزرگان به رشتهء تحرير درآورده است . روزنامهء خاطرات سفر سوم در سه مجلد به ترتيب در سالهاى 1269 ، 1271 و 1273 با همكارى زنده‌ياد دكتر محمد اسماعيل رضوانى به زيور طبع آراسته شد ، كه بدين وسيله ياد و خاطره‌اش را گرامى مىداريم . روزنامهء خاطرات سفر اول نيز در سال 1377 منتشر و در دسترس علاقمندان قرار گرفت . اينك نيز با يارى ايزد يكتا روزنامهء خاطرات ناصر الدين شاه در سفر دوم فرنگستان به مطالعه‌كنندگان سفرنامه‌ها و تاريخ‌دوستان تقديم مىگردد . در اين سفر ، شاه به عزم فرنگستان در آخرين روز ربيع الاول سال 1295 از تهران حركت نموده و ضمن عبور از كرج ، قزوين ، سياه‌دهن ، ابهر زنجان ، تبريز ، صوفيان ، مرند و گلين‌قيا با عبور از ارس به قفقاز وارد مىشود . ناصر الدين شاه در سفر اول با كشتى و از درياى مازندران راهى اين سفر مىگردد ، ولى ترس از درياى طوفانى او را بر آن مىدارد كه در سفر دوم و سوم از ارس به آن سوى مرز راهى شود . به‌هرصورت در آن سوى مرز از شهرهائى چون نخجوان ، ايروان ، تفليس و غيره بازديد نموده و پس از حضور در مسكو و پطرزبورغ و ملاقات با امپراطور و ساير امراى كشورى و لشكرى آنجا و شركت در جشنها و مهمانيها ، به آلمان عزيمت مىنمايد . در برلن پس از اولين ملاقات با امپراطور هنگامى كه خود را براى شام و مهمانى امپراطور آلمان آماده مىنمايد ، امپراطور مورد سوء قصد قرار مىگيرد و طبع شاهانه از اين حادثهء بزرگ « به قول خودش » بسيار آزرده مىگردد . به‌هرحال اقامت يك هفته‌اى خود را در برلين ادامه داده سپس به بادن‌باد و از آنجا به پاريس مىرود . در پاريس اقامت طولانىترى را براى خود تدارك مىبيند ، چون ديدنيهاى آنجا بسيار است ، از جمله اكسپوزيسيونى كه از تمام جهان صنايع خود را در معرض ديدگان مشتاقان قرار داده بودند و آن‌طور كه از نوشتجات ناصر الدين شاه برمىآيد غرفهء ايران هم بسيار زيبا و الهام‌گرفته از سنت رايج