كشتى آلمانى و سرداران جنگ دوشنبه 27 ذيحجه - باز حالم خوش نيست نوبه مىكنم . قونسلگرى رفتم . قونسل تا مرا ديد گفت شما مىدانيد كشتى امدن آلمان چه به روزگار سايرين مىآورد ! من فى الجمله مسبوق بودم گفتم مگر باز چه شده . گفت اين امدن پنجاه و دو كشتى جنگى و تجارتى انگليس و روس و فرانسه را در درياهاى هند و چين غرق كرده هر روز يك جاست و هر ساعت به يك شكل و هر دقيقه با يك بيرق . اين كشتى بلائى شده و نزديك است به كلى تجارت اين درياها را بخواباند . قدرى خوشحال بود . گويا روسها در گالسى و شمال آلمان پيشرفتى حاصل نموده‌اند . از گراندوك نيكلا خيلى تعريف مىكنند . سردار قشون آلمان در فرانسه جنرال « كلراك » است با وليعهد آلمان و وليعهد باوير . جنرالهاى ديگر هم البته خيلى هستند . مقابل روس جنرال فن هيندنبورگ است . سردار قشون فرانسه ژنرال « ژوفر » . سردار قشون انگليس فيلدمارشال « سرجون فونچ » است . لرد كيچنر هم وزير جنگ و سپهسالار انگليس شده . وضع عز الدوله از طهران باز كاغذى آمد . كابينهء وزراء جمعا خدمت حضرت و الا رفته ديدن كرده بودند . آنچه تا حال حضرت و الا از مالياتهاى املاك خودش به دولت نداده [ اند ] گذشت كردند ، مشروط بر آن‌كه حضرت و الا هم ادعاى مقررى گذشته را ننمايد . تمام مقررى حضرت و الا را هم بدهند . به اين ترتيب كه پيشكاران ماليه در هر جا شاهزاده ملك دارد مطالبه ماليات ننمايند ، در خزانه‌دارى آخر سال حساب شود طلب‌كار شدند حضرت و الا بدهد ، بدهكار شدند آنها نقدا بپردازند . حكم هيئت وزراء هم صادر شد و از خزانه‌دارى هم دستور العمل داده شد . ميرزا احمد خان به ديدن من آمد . پول سرباز هم آنچه گرفته بود كه در حقيقت بدون اجازهء دولت و حكم بود رد كرد و قبض از من گرفت . ماليات را هم منتظر حكم است كه اينجا رد كند يا خزانه‌دارى طهران برساند . اما خسارت و ضررهاى من به كلى از بين رفت . ميرزا احمد خان آذرى ، شكوه نظام ، كمال الوزاره 4 محرم 1333 ، اول درجهء قوس - هوا بهتر است ديشب منزل سالار حشمت بودم . ميرزا احمد خان تصديقى داده به ايشان هم نمودم . پنجاه تومان كه سيد بزرگ از