قهرمان ميرزا عين السلطنه

4193

روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى )

رفتار قزاقهاى روسى اين بيست و پنج آدم به قدر دو نفر غلام كرد مأمور حكومتى به ما صدمه و زحمت نرساندند . سهل است به يك نفر رعيت و به يك شاخه درخت هم صدمه آنها نرسيد . يك دانه گردو از اين همه درختهاى گردو كه اطراف آنها سر به آسمان كشيده نخوردند . توى ده نرفتند ، از كسى چيزى نخواستند . من تصور مىكنم كه اگر به‌جاى آنها مأمور حكومتى بوده از خود ما ايرانيهاى تربيت شده چه هنگامه‌اى برپا مىكردند و چه به روزگار من و نوكرهاى من و رعيت زوارك و درختها و بستانهاى اينجا مىآوردند . همان عليق را مىگيرند كه در بين راه خودشان خريدارى مىكردند . همان غذا را مىخوردند كه هميشه مىخوردند . اگر بره ، جوجه ، قندى به رسم تعارف من بدهم همان دقيقه كماندان قلعه آمده تشكر مىكند و هزار دفعه مىگويد ضرور زحمت نبود . يك روز يك من يونجه زيادى شده بود آنقدر تجسس كرد تا معلوم نمود براى قاطر ميرزا اسحق برده‌اند . آن وقت گفت قاطر را از آنجا باز كرده جاى ديگر بردند . اين همه آدم روزى چهار من تبريز نان مىگيرند ، دو تا مرغ ، يك چارك برنج ، يك كله قند را هنوز تمام نكرده‌اند . واى اگر ايرانى بود . روزى يك كله قند قناعت نداشت . چنانچه مكرر آمده‌اند و امتحان شده است . از صبح استكان چاى به دهان آنها بود تا وقتى كه در رخت‌خواب بروند . روزى صد بند يونجه اگر مىدادى نمىگفتند زياد است . اين كماندان روى زمين با همان ياپونچى مىخوابد و از من متكا و بالاپوش نخواست . اگر به مأمورين خودمان تشك پر قو مىدادى باز قهر مىكردند و هزار قرقر و لندلند داشتند . اعلان : الغوث ، الغوث شيخ ابراهيم كاغذى نوشته بود مختصر كه ملا شعبان ، اسمعيل و كدخدا هاشم و چند نفر از اندجيها شهر آمده‌اند و مخفى هستند . سيد بزرگ هم مخفى است . روزى كه شما رفتيد همان ساعت خبر منتشر شد و يك اعلان خطى هم بعد به ديوار چسباندند از زبان الموتيها كه گفتند كار پيشكار ماليه است . آه و ناله كه عين السلطنه با قزاق روس رفت خاك الموت را به توبره خواهد كشيد ، چنين و چنان خواهد كرد . اى مسلمانان ما مسلمان هستيم به داد ما برسيد . الغوث ، الغوث . دو سه ساعت بعد كه به قونسل خبر اين اعلان رسيد قزاق فرستاد همه را برچيدند و بردند . كارگزار و ميرزا احمد خان دو دفعه قونسلگرى رفتند يك مرتبه پذيرائى نكرد . دفعهء دوم پذيرفت . مذاكرات را نفهميدم چه بوده در شهر بعضيها كه مسبوق از امر الموت هستند حق را به جانب شما مىدهند .