ماليهء ايران - ماليهء امريكا اينها در چهار سال جد و جهد خود نتوانستند مردم را مشروطه كنند ، چطور شوستر خزانه‌دار كل در ظرف پنج ماه ماليه ايران را مثل ماليهء امريك مىتوانست بكند . از ماليه هم گذشته ده سال بده مالياتى داشته باشيم ندهيم به شرفمان برنمىخورد . سى سال ملك‌مان بيع شرط باشد يا به فلان مغازه و تاجر و صراف بدهكار باشيم كاغذ بنويسد معقولانه آدم روانه كند يا نكند اعتنائى نداريم . اما خداى نخواسته مأمور مالياتى بيايد خانهء ما بنشيند يا خر و اسب ما را از زير پاى آدم ما به عوض طلب يا ماليات بگيرند يا سر ده و ملك ما بروند آن‌وقت شرافت ما و اعتبار ما به ميان مىآيد و ممكن است چنانچه مكرر واقع شده و مىشود براى ده تومان كه به فلان آدم بدهيم يا چهار تومان ماليات را به اين ترتيب نپردازيم هزار تومان دو هزار تومان خرج مىكنيم بلكه ده هزار تومان صد هزار تومان مىدهيم كه فلان ملك بيع شرط نرود و شايد آخرش هم برود . چرا براى اين كه فلان همسايه ملك يا فلان خان يا فلان بيك يا آن دشمن نگويد براى چهار تومان ماليات اسب يا خر فلان را گرفتند ، يا براى ده هزار تومان يك نفر كرباس‌فروش ملك شش دانگ فلان آدم را ببرد . زيرا آن‌وقت اگر ده ملك داريم همه مىرود . اگر صد اسب يا خر داريم تمام يغما مىشود و همه‌جا نشسته مىگويند فلان آدم مىخواست خرج كند در مقابل قيمت آن ملك و ملكش را ندهد ، عرضه ندارد ، قابليت ندارد ، آدم نيست ، خدا رحمت كند پدرش را براى يك شعير ملك چاله‌هرز هزار تومان خرج كرد به حاكم داد به مأمور داد به ملا داد و نگذاشت ببرند . اما اين پسرش همان است كه گفته‌اند از آتش خاكستر عمل مىآيد . براى يك ملك شش دانگ ولو اين‌كه به حق هم متصرف شدند خرج نكرد كه ديگرى نبرد . اين جور پسرها نباشند بهتر است بهتر كه بردند خاك به سرش ! خر عوض ماليات حالا خزانه‌دار كل ما ، مسيوى ما اين اطلاعات را نداشت آنها هم كه گردش جمع شده بودند انقلابى و مردمان بىمصرف ، بىاطلاع از ايران بودند . خر فلان ، اسب فلان ، اثاث البيت فلان را به عوض ماليات گرفت . اما از اسم ايرانيت ما عارى بود كه اين مطالب تحمل‌ناپذير است و آن كسانى كه ديروز ده تومان ماليات را نمىدادند امروز به رضا و رغبت براى تخريب كار او صد هزار تومان خرج مىكنند . آنجا شرف نداشت و اينجا شرف دارد . ديروز ده تومان نداشت دين حقهء خود را بدهد ، امروز صد هزار تومان دارد خرج بىمصرف كند . پس همانطور كه مسيو نوز پس از چهار سال و آن مسافرتها تغيير