مذاكره است . به درستى معلوم نيست چه مىشود و خيلى مشكل است و مستبعد است كه اين حالت هم باقى بماند . ديگر چه انقلابى در جلو خواهد بود نمىدانم . بازگشت به محمد على شاه - مواجب ركابى راجح اين است كه محمد على شاه را بياورند و نقاط شمال و جنوب را در تصرف خود نگاه دارند . ماليه و خزانه و غيره تماما دست فرنگى باشد تا چشم ايرانى چهارتا بشود . واقعا بنده از اين خيالات منزجر هستم و اگر راه فرار داشتم تا حال رفته بودم . متأسفانه چنان گرفتار [ م ] و علاقه‌ام زياد است كه فرار ممكن نيست . تازه در هيئت وزراء حكم شده مواجبها را ركابى سه هزار ولايات پنج قران حواله بدهند تا كى حواله بدهند ! اگر محمد على شاه بيايد باز همين مردم داراى كار خواهند بود راحتى در مردن است لا غير . وجود و عدم نايب السلطنه فرقه‌ها موقوف [ شده ] و در منزل آنها بسته شده . شب‌نامه اگر باشد كم [ است ] و يا نيست . فرقهء دموكرات را بخصوص دنبال دارند و رؤساى آنها را مىخواهند تبعيد بكنند يا كرده‌اند . نايب السلطنه گاهى قهر مىكند گاهى آشتى و خاصيتى ندارد . وجود و عدمش يكى است . دو كتاب يكى به اسم « تاريخ دو ساله » ، ديگرى « وقايع بيست روزه » چاپ شده بود هنوز نتوانستم بگيرم كه براى شما بفرستم . آن دو كتاب « مموار » شما را تكميل خواهد كرد . « 1 » مخبر السلطنه و فارس ايضا ضميمه . قشون انگليس در شيراز است ، قنسول انگليس را كه در راه كازرون زخم زده بودند عيبى نكرد مراجعت به شيراز نمود . شيراز اسما دست قوام است . گفتند مخبر السلطنه را مىفرستند . آذربايجان را خوب منظم كرد حالا نوبت شيراز است . سردار ظفر گفتند حاكم اصفهان شده مىرود . هر صورت استقرار و استحكامى در كارها نيست و نمىشود گفت چه شكل است ، يا چه صورت خواهد گرفت . شما هم عبث حدس نزنيد و در « مموار » پيش‌بينى نكنيد . وقايع اتفاقيه را بنويسيد . از آينده خبر دادن در

--> ( 1 ) - ذيل اول ربيع الاول باز ازين دو كتابچه ذكر شده است ( هفت صفحه بعد ) .