بكند . از آن به پائين معاملاتش اندازه دارد . اول سال روسها مىگيرند و نوشته مىدهند و هرچه هم بفروشند تمبر يا كاغذ ديگرى مىدهند ، روى آن جنس چسبيده و قيمت معين دارد . بدون آن تمبر نمىتواند چيزى بفروشد . آن‌هم در سال فقط دو سه هزار منات بايد بدهد . به اقسام مختلف ماليات از اين قبيل اشياء مىگيرند مگر از خوراكى يعنى قوت لا يموت . و الا از چاى ، قهوه ، قند ، شراب ، سيگار ماليات كلى مىگيرند . در اين جاها خوراكى و آب جو و كرايه فقط ارزان است . به مردكهء بخارائى كه از راه مشهد مىپرسيد از زبان من بيرون آمد دويست منات يك درشكه كرايه مىدهند ، چنان از شدت تعجب برخاسته كه نزديك بود به زمين بخورد . شام ايرانى درست كرده بودند . عوض روز خورديم . مىگفت امپراطور باز قشون را با خود همراه كرده و مجلس « زمستو » ( آزادى ) را برهم زده . مىگويند در پانزدهم ماه روس همه‌جا شورش مىشود و راهها بند مىآيد . بىمزه نيست اين راه هم بند بيايد و من اينجا بمانم ! جنگ روس و ژاپن مىگفت شروع به جنگ با ژاپن اين‌جا مجلس كردند و حاكم گفت دولت ژاپن كه پست‌ترين دولتهاست نسبت به امپراطور ما سوءادبى كرده امپراطور مىخواهد او را دست به گردن خود برده ، مثل كيكى گرفته ( دست را فشار داده به دور انداخت ) اين‌طور خورد و له كند . چند روز بعد مجلس كردند كه در بحر و كشتى حريف نمىشويم در خشكى معلوم آنها مىشود . بعد از شكستهاى پىدرپى خشكى ما را به مسجد احضار كردند كه دعا كنيد سپاه روس فتح كند . از آن‌كه گذشت پاك ساكت شده آسوده شديم . اين جنگ بزرگ كه تاريخ تا حال نشان نداده شب هفتم فوريه سال 1904 ميلادى شروع شده و به اصرار و ميانجىگرى دولت امريكا ژاپن راضى به اصلاح شد . پنجم ماه سپتامبر سنهء 1905 در شهر پرت آسموس امريكا صلح واقع شد و در تمام اين مدت طولانى يك مرتبه روس فتح نكرد . از جنگ بيست نفرى تا دويست و پنجاه هزار نفرى كه در موكدن وليا اويانك واقع شد . داخلهء روس هم از اواسط شكستها اغتشاش و شورش به‌هم‌زده روزبه‌روز شدت كرد تا يومنا هذا باقى است . مشروطه و جمهورىطلب شده‌اند . شب باغ حاجى خنك‌تر بود اما باز گرم است . جمعه پنجم - صبح حاجى آدمى همراه كرد حمام رفتم . دو سه گرمخانه داشت . در خزينه هم نمىروند . دلاك اول مشت‌ومالى كرد ، بعد كيسهء مختصرى كشيده صابون زد . مثل ايران طول نمىدهد ، خيلى به‌سرعت ، به مشت‌ومال اصرارى دارند .