قهرمان ميرزا عين السلطنه
1657
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى )
وضع راه راه خراب ، همهجا از نهرهاى عميق بايد بگذرد . خيلى صدمه زد . بهزور مىبرند . به خدا راه نيست و شهرت است كه كالسكه يا دليجان هفت روزه در كمال راحت خراسان مىرود . اولا آن كسى كه هفت روزه رفته جز امير بهادر جنگ كيست . ثانيا جاده كه نه نهر اطرافش دارد نه « شسه » شده ، نه پل دارد ، نه سيلبرگردان به چه جهت كالسكه راحت خواهد رفت . يك پل بسته نشده . يك سيلبرگردان ندارد . همانطور كه بهزور در كوچههاى طهران درشكه مىرود همينطور هم بلكه سختتر به خراسان عرابه مىبرند . اين مرد كه هم كه روزى مبلغها پول از مسافرين دريافت مىكند يك شاهى خرج اين راه نكرده و نمىكند . چيزى كه براى مسافر خوب است و به آن واسطه مىشود اين صدمات را جبران كند اولا آنكه زودتر خواهد رسيد و البته از كاروان زودتر مىرسد . ثانيا بىتكلف است . ثالثا جمعيت زياد ، باروبنه همراه ندارد . رابعا مجبور نيست در منازل كثيف بماند و غصهء نبودن جو و كاه و نان و هزار چيز ديگر را بخورد . در مشهد هم كه مشرف شد اسم چاپارى تكلف و خيلى مخارج و زحمات را كم مىكند . بايد اميدوار بود كه انشاء الله تعالى بهتر شود و مردم آسوده و راحت به زيارت بروند . من كه مشكل است مراجعت از اين راه برگردم . هر قسم است از آن راه مىروم و يقين دارم خوشتر خواهد گذشت . مهماندوست سه ساعت و نيم تا مهماندوست كشيد . در باغ پياده شديم . از شهر سمنان تا شاهرود غريب گز ( مله ) دارد خصوصا در مهماندوست و ده ملّا . حتى المقدور در خانه نبايد منزل كرد . مهماندوست قريهء آبادى است . جنگ اول نادر شاه با افغان در اين محل و موسوم به همين اسم است . پس از اين جنگ ايرانيها قوت قلبى گرفته ديگر افغان ذليل شد . در اين جنگ توپخانهء نادر شاه كه در تپهء خود اين جلگه واقع شده است باعث شكست افغان شد . اشرف فرارا بهسمت طهران رفته و باز در سر درهء خوار جمعيتى فراهم كرد شكست ثانى خورد به اصفهان رفت . جنگ مورچهخورد آخر بازى اين تماشاخانه بود و پرده افتاد . ناهار مختصرى همراه بود با نان لواش خوبى كه از ده خريده شد صرف گرديد . پنج ساعت از دسته گذشته سوار شديم . هوا گرم شد . راه سربالا بود . اسبهاى اين منزل بسيار خوب بود . تند مىرفتيم . سرور خان و تقى در اين سمت دليجان چرت مىزدند . متصل سر آنها بود كه بههم مىخورد . آنسمت كلفتها گاهى كه دليجان از نهرى يا بلندى رد مىشد يك مرتبه بهروىهم مىافتادند و اسباب خنده بود .