قهرمان ميرزا عين السلطنه
1647
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى )
پياده شده قد و بالاى مبارك دليجان را بهدقت ملاحظه كردم معلوم شد آنچه شكستنى دارد همان روز اول و دوم شكسته و خراب شده . آنچه باقى است از كوه هم عمدا پرت كنند نمىشكند . روىهمرفته براى راههاى ايران خوب اختراعى است و آنكه دستورالعمل داده بسيار زحمت كشيده است . لاسگرد مغرب گذشته بود قلعهء مباركه لاسگرد نمايان شد . اين منزل و اين قلعه را از هركس كه مشهد مشرف شده ، كسى كه نرفته ، مكرر بر مكرر شنيده است . مثلا خود من گويا صد هزار مرتبه شنيده باشم كه دو هزار مرتبهء آن اقلا از مرحومه خانم « 1 » [ بوده است ] ، نود و هشت هزار [ بار ] ديگر از معقودهء جديد خود شاهزاده بگم خانم مفرح السلطنه باشد . خدا به داد رسيد كه مادر بچهها مشرف نشده است . در خانهء جديد نايب چاپار خانه پياده شديم تميز و خوب است . لاسگرد يكى از منازل كثيف بد پدرسوختهء اين راه بوده است . فعلا قلعه خراب [ است ] واحدى در آن منزل ندارد . تمام به فاصلهء دويست ذرع طرف شمال و شرق آن خانه ساختهاند . شاهزاده نصير الدوله تهيهء دمپخت و آبگوشت مرغى ديدند كه جبران مافات شده باشد . انشاء الله با اشتهاى كامل صرف خواهد شد ، جاى دوستان خالى . يخچال هم لاسگرد دارد اما يخ كثيفى داشت . باز خوب بود . باز هم وضع راه شنبه 23 - ديشب طوفان شديدى شد ، رعدوبرق زياد . اما در لاسگرد بارانى نيامد . چهار به دسته مانده بيدار شديم . جماعت كلفت و نوكر هميشه پر خوابند . بهزحمت زنها برخاستند . نوكر ديشب ما حسين نام داشت . بسيار زرنگ [ بود ] . بقدرى آب آورد كه من خسته شدم . انعامى دادم دعا مىكرد . سورچى اينجا از روى ساعت حركت مىكند . قبل از دو ساعت و نيم راه نيفتاد . اسب منازل كم است . باوجود بدى راه متصل دليجان ، كالسكه ، درشكه آمدورفت مىكند . اگر اسب زياد باشد و راه خوب خيلى فايده خواهد داشت . سيد آقا خان به تازگى طهران رفته شايد نواقص راه را تدارك كند ليكن به عالم من فعلا ربطى ندارد . زحمت خود را بايد بكشم . بارى بعضى از جاهاى راه را سيل بهشدت خراب كرده بود .
--> ( 1 ) - مرحومه خانم - تاج ماه خانم صبيهء شاهزاده اعتضاد السلطنه والدهء نويسنده ( مسعود سالور )