قهرمان ميرزا عين السلطنه
1581
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى )
جلوى من هم فرار كرد . به گمان اينكه دو منزل آمدند نرفتم مأيوس شده مىروند . چون ديد غيرممكن است همهجا تا منزلش دنبال مىكنم لاعلاج تمكين كرد . امروز پس از آن كه ده سند پاره شد ، ده هزار مرتبه مستعان ديوان و على بيك آمدند و رفتند سند آخر هزار و دويست و ده تومان « قشلاقانهء » اين قشلاقات را سواى پنج قشلاق خودش و چند جاى خراب نوشته داد ، بهشرطى كه اسعد السلطنه و اسعد نظام و سايرين به منزل خود بروند و ما تنها خانهء او برويم . قبول شد . سه ساعت به غروب مانده با حضرات وداع كرده حركت كرديم . آب امروز خيلى زياد بود زيرا همهء شب را باريده بود . به زحمت گذشتيم . آبدارى من در آب فرورفته تمام اسباب را ضايع كرد . بيشتر راه سربالا بود . بعد سرازير كمى آمده از ده گرگين خاك گروس و قشلاق قجور ملك صمصام گذشته مغرب وارد مغانلو و عمارت صمصام نظام شديم . تمام سوارها و نوكرها به قشلاقات و ميان طايفهء سكز بيات مأموريت رفتند كه پولها وصول شود . اينجاها آخر خاك دويرن و ملك گروس است . وضع ايل دويرن ايل دويرن سابق خيلى معتبر بود و خوانين با اسم و رسم مثل امير توپخانه و زين العابدين خان داشت ، حاليه از آن اعتبار افتاده . ايل پراكنده ، قشلاقات خراب ، ييلاقات را اغلب بردهاند . اين ايل ييلاق در تخت سليمان افشار دارد و قشلاقات از اين جا تا پاى قافلان كوه كنار رود قزلاوزن امتداد دارد . تقريبا يكصد قشلاق و پنج هزار خانهء ايل است . يكصد سوار خانزاده و چهار صد سوار از طايفه دارد . طايفه « ثانوى » مىدهد كه يكصد و سى « ثانوى » است و هر ثانوى سى و پنج تومان به رئيس در سال مىدهد و قشلاقات آنچه مال خوانين و طايفه است مجزاى ساير كه قشلاقات « قره » مىگويند هرقدر زور رئيس برسد و ميل داشته باشد . امسال در يكصد و ده تومان قرار شد . پارسال اجلال السلطنه يكصد و پنجاه و پنج تومان گرفته بود . اين ايل بواسطهء نداشتن شخص معتبر و رئيس مستقلى از خودش از اعتبار و آبادى و مكنت افتاده . هرسال دست يك نفر بوده و انواع صدمه را ديده . ديگر نه شتر دارند نه گوسفند . خود را فقط مشغول زراعت اين قشلاقات كرده و ييلاق آنها كه بهترين جاهاى دنيا است از دستشان به كلى رفته . اگر دو سال ديگر هم آنجا نروند تمام را دهات حولوحوش آن زراعت كرده خواهند برد . بدى اين ايل اين است كه در خاك چهار پنج ولايت واقع شده . با همه متصل زدوخورد دارند . اگرچه هميشه جزو خمسه بوده ليكن با گروس و خلخال و ميانه و افشار هميشه گفتگو دارند و با همهء آنها منازعه بايد كرد . روىهمرفته خوب ايلى است و براى جناب