داده . حالا برود فارس چه چيزها بگويد . چنانچه در شيراز به خود من هميشه مىگفت و چندين مقابل بالاتر از آن‌كه غريبه‌ها مىگفتند . دليجان دليجان خاك محلات است . آبادى بسيار بزرگى است . بالاى چشمهء خوبى چادر زده‌اند . آب گرم محلات در كوه مغربى به فاصلهء دو فرسنگ نمايان بود و معلوم بود كه جاى خوبى و شكارگاه بىعديلى است . خيلى ميل داشتم بعد از ناهار بروم ليكن خستگى مالها و قرقر محمد بيك مانع شده نرفتم . سيد كدخداى دليجان عصر آنجا آمد خيلى قطور و حراف بود . از همه‌جا آگاه [ است ] . در بين صحبت نظام الملك پرسيدند شما خان هستيد ، بيك هستيد ؟ جواب داد لقب و خانى كه در اين ولايت شأنى و افتخارى ندارد . ملاحظه كنيد چقدر داده‌اند كه دليجان هم اين‌طور مىگويند . صحبت ديگرى هم به‌ميان آمد كه گفت شما كه رجال بزرگ دولت هستيد چه هستيد كه ماها باشيم . شب زود استراحت كرديم . يكشنبه 20 - تا نيزار كمتر از منزل ديروز و پريروز بود . تمام راه باز بىآبادى [ است ] . در صورتىكه همه قسم آبادى از دهات و قراء معتبر و شهرها در اين‌جاها ممكن است احداث شود . از مورچه‌خورت تا اين مكان البته ده شهر مىتوان آباد كرد كه هريك قابل همه نوع آبادى باشد . حالت مهندس امروز خوب بود . آنقدر چرند گفت كه حساب نداشت . يك ساعت به ظهر مانده باد شروع كرد كه آرام و قرار را حرام نمود . از زيادى كسالت عصر را به ده منزل رفيع السلطان رفتم . يك ساعتى از صدمهء باد آسوده شدم . بعد خدمت آقا رفته قرار شد شب حركت كنيم . تا قم گفتند هشت فرسنگ است . ساعت سه از شب رفته به كالسكه نشسته و راه افتاديم . تاريك بود . بلد هم نداشتيم . راه هم ماهور بود و اغلب نهرهاى بزرگ داشت به هزار زحمت مىگذشتيم . ماهتاب ساعت پنج زد . باد به‌شدت تمام مىآمد . وقت اذان به قريهء . . . « 1 » كه چهار فرسنگى قم است رسيديم . قهوه‌خانه باز بود . ميرزا محمود خان آنجا ايستاده بود . يك فنجان چاى خورديم . قهوه‌چى گفت نواب در بالاخانه است . در اين بين محمد رضا خان آدمش رسيد كه بيدار است و خيلى مايل است شما را ملاقات كند . چون در شيراز خيلى دوستى و عالم يك جهتى داشتيم بىاختيار به‌سمت منزلش رفتم . لخت [ بود ] از رخت‌خواب بيرون آمد . روىهم را بوسيده و از احوالش جويا شدم . دو ماه بيشتر طهران نمانده با دليجان از همين راه

--> ( 1 ) - جاى اسم را خالى گذاشته است .