قهرمان ميرزا عين السلطنه
1412
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى )
مالك و خوانين و غيره . ماليات اصفهان چهار صد هزار تومان است و نصف آن هم « فروعات » حضرت و الا دريافت مىكنند . بسيار آباد است و چون شهر قديم است خوب هم ماليات مىگيرند مثل قزوين . فارس ده برابر اصفهان خاك و وسعت دارد با وجود آن آنقدر نمىدهد . دو سه قليان صرف شده چند تلگراف شاهمراد ميرزا آورده بود جواب نوشته شده برخاستيم . اصفهان را وداع كرده روانه شديم . از چهارباغ صدرى و پل خواجو و تخت پولاد گذشته . زمين تمام شوره [ است ] و از جاده كنار مىرفتى فرومىرفت . خيلى تند رفته نيمساعت به غروب مانده وارد قلعهء محمد على خان ( مرق ) شديم . نظام الملك از كسالت يكسر اندرون رفت . ما ناهار بيرون خورديم . بعد چادر رفته استراحت كرديم . تا شهر دو فرسنگ است . مهيار جمعه هفتم - منزل مهيار است . پنج فرسنگ . ليكن چهار فرسنگ بيشتر نيست . خيلى تند آمديم . گردنهء اروچين را سواره رفتيم . كوچك و مختصر بود . صحرا صاف بود . آهو گفتند خيلى دارد . كوههاى طرفين جاده به يك شكل سنگى و بدون سبزه و خشك است . بز دارد . كوه دست چپ را مىگفتند « كلاه قاضى » است و شكارگاه ظل السلطان است . خيلى بىصفا و سبزه بودند . ناهار را بين راه خورديم . پنج ساعت به غروب مانده وارد منزل شديم . كتيبهء كوفى ! خدمت آقا بعد از ورود دو فنجان چاى [ خوردم ] و دو قليان كشيده آنوقت منزل رفتم . مهيار خالصه [ است ] و الان به ملكيت نديم السلطان ملا محمد مسيو معروف مرحمت شده . سابقا خيلى آباد و از دهات معظم اصفهان بوده . الان هم بد نيست . مبلغى هم تخفيف گرفته ، جنس را هم مسعر كرده مبلغها منافع مىبرند . كاروانسراى بسيار عالى دارد و خيلى خرج شده ، رو به خرابى گذاشته . سنگهاى تراش ريخته . به شاه عباسى معروف است اما از بناهاى او نيست . زيرا خط كوفى در سردر كاروانسرا بود كه خيلى قديم بود . نتوانستيم بخوانيم . فقط محمد ( ص ) و على ( ع ) خوانده شد .