مسجد جامع نظام الملك تمجيد و تعريفى از مسجد جامع و مسجد سيد فرمودند كه بسيار اسباب تأسف من شد كه چرا تماشا نرفتم ، ولو كانه ده دقيقه هم باشد . مىفرمودند ديدن امام جمعه رفته به اتفاق ايشان به سر قبر مرحوم مجلسى عليه الرحمه رفته ، شكل آن مرحوم را هم در آنجا گذاشته بودند و از آنجا به مسجد . اين مسجد آتشكده بوده و عمر عبد العزيز حكم فرموده مسجد كرده‌اند . طاق مسجد همان طاق آتشكده است كه مثل طاق تكيهء دولت حمالها كشيده و فاصلهء بين آنها را با آجر طاق زده‌اند ، خيلى مرتفع و باشكوه . تقريبا هزار سال متجاوز است كه مسجد شده ، قبل از آن را نمىدانند چند سال است . خيلى مسجد باشكوه بزرگ خوبى [ است ] . مسجد سيد بعد را منزل حاجى سيد جعفر پسر مرحوم سيد محمد باقر شفتى « 1 » كه آن مرحوم از اجلهء علماى اصفهان و كسى بود كه حدود را به‌دست خود جارى مىكرد و تقريبا يكصد و چهل نفر به‌دست خود مقتول نموده . قبرستانى الان در نزديك خانهء حاجى سيد جعفر هست كه تمام اشخاصى است كه به‌دست خود كشته . خاقان مغفور وقتى كه به اصفهان آمد و سيد به ديدن ايشان مىرفت حكم فرمود كسى در اردو استقبال نكند و بر خود حتم كرده بود تواضع نكند . همين‌قدر كه پاى سيد به اردو رسيده تمام اردو ازهم پاشيده مردم سروپاى برهنه به استقبال و دست‌بوس آن مرحوم شتافتند و نزد خاقان رفته دم چادر يا اللهى گفته كه خاقان با آن‌كه بر خود مخمر كرده بود احترامى نكند برخاسته و آن‌قدر ايستاد كه آقا وارد شد و نشست . خيلى صاحب كشف و كرامات بوده . اين مسجد را كه الان به « مسجد سيد » معروف است بنا نهاده . مىگويند خاقان پيغامى به آقا داده كه ميل دارم مرا هم در اين امر خير شريك نمائيد . جواب داده است كه خدا شريك ندارد . سيصد و شصت هزار تومان در آن ايام كه مصالح و مزد به آن ارزانى بوده خرج مسجد نموده‌اند و ناتمامى آن را آقا سيد جعفر تمام كرده . ازارهء تمام مسجد مرمر ، و از آن به بالا كاشيهاى ممتاز [ است ] . بهرجهت بىاندازه تماشائى [ است ] . افسوس كه نرفتم . شب هوا سرد بود . كرسى همه‌جا مىگذاريم . عصر آقا بيرون آمده من و جناب شيخ هم از گردش مراجعت مىكرديم . نزديك رفتم صداى تفنگ مىآمد كه نوكرها نشانه

--> ( 1 ) - در اصل شوشترى نوشته ولى بالاى آن به شفتى اصلاح شده است .