قهرمان ميرزا عين السلطنه

1406

روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى )

مستقيم [ دارد ] و نهر آب وسط و درخت در اطراف آن است كه يك ماه ديگر اول صفا و طراوت آن شهر است . كوچه‌ها ساكت [ بود و ] ترددى نمىشد . تمام درب خانه‌ها مقفل و بسته [ است ] ، مثل وادى خاموشان است . زيرا تمام رجال آنجا صبح به شهر آمده و غروب مراجعت مىنمايند . دو دكان باز بود . داخل شديم مقدار پنج شش تومان اسباب خريديم . مزه در اين است كه جوراب جلفاى اصفهان در طهران و ساير نقاط وافر [ ست ] و در اين‌جا هرچه تفحص كرديم نداشتند . از كارهاى دختران تارك دنيا خواستيم ، گفتند كشيش بزرگ نيست و نمىدهند . كليساى جلفا كليساى بزرگ جلفا از بناهاى شاه عباس بزرگ [ است ] كه سنگ اول آن را به دست مبارك خود نصب نموده و تمام مخارج آن را از كيسهء فتوت خود مرحمت كرده . داخل صحن آن شديم . بناى عظيمى است كه كشيشها با دختران تارك دنيا گويا مشغول بخور دادن بودند . عذر خواستند كه كشيشها دعا مىخوانند و نمىشود داخل نمازخانه شد . گوشهء در باز بود تماشاى مختصرى كرديم . تمام در و ديوار منقش به اشكال حضرت مريم و مسيح و حواريون بود كه در همان عهد شاه عباس كشيده شده بود . پنج كليساى بزرگ ديگر و هفت هشت كليساى كوچك نيز دارد . چون قبل از وقت اطلاع نداده بوديم به هركدام رفتيم نوشتهء كشيش بزرگ را خواستند . هفت دست از آنجا مراجعت كرديم چهارنعل به سمت « هفت دست » و « تخت پولاد » رفتيم . هفت دست به كلى خراب [ است ] . عمارت « آئينهء خانهء » آن از جاهاى ديدنى است . ستونهاى قطورى دارد به ارتفاع ده پانزده ذرع ، نمىدانم چه چوبى است كه در مقابل اين سختىهاى حضرت و الا و اهالى شهر دوام كرده و به حالت اوليه و عبرة للناظرين باقى است . آئينه‌ها را برده‌اند . آنچه چوب ، در و پيكر كه امكان حمل داشته دزديده‌اند . هشت ستون مزبور بر هشت شير سنگى استوار بوده كه از هر شير چهار دهنه بوده و از قرارى كه مذكور مىداشتند زمانى كه شاه عباس بزرگ به سلام جلوس مىفرمودند از چهار دهن شيرها آب جارى بوده و واقعا اين عمارت مفصلى كه شرح آن نتوان داد در زمانى كه شاه عباس بزرگ جلوس مىفرمود و نادر نامدار در آنجا غضب و خشم را اظهار مىنمود و شاه سلطان حسين ترويج دولت و ملت مىداشت و محمود قليجائى در آن‌جا جلوس و حكم به قتل‌عام مىكرد ، حال چنان در حالت انهدام است كه گويا ابدا علامت