بسم اللّه الرحمن الرحيم شروع مىشود به اين روزنامه در حالتى كه تاريخ هجرى به هزار و سيصد و شانزده 1316 رسيده و از تولد حضرت مسيح هزار و هشتصد و نود و نه 1899 گذشته ، تاريخ جلالى به هشتصد و بيست رسيده . وقايع ايام گذشته يعنى از وقت رفتن قزوين و خيال مسافرت آذربايجان و رجعت آن و توقف قزوين تا امروز كه روز يكشنبه پانزدهم شوال المكرم [ 1316 ] ، 26 فوريه ماه و 15 مهرماه هشتم درجهء حوت [ است ] در مجلدى عليحده قلمى شده كه حاوى مطالب خوب و واقعات دربخانه و ارپ و ساير بلاد ايران است . فرمانفرمائى نظام الملك در فارس بيكارى طهران بيشتر باعث شده كه مجددا خيال مسافرتى نموده تا چندى آسوده باشم . اگرچه دور شدن از طهران و موطن اصلى با آن‌همه علاقه‌جات صورى و معنوى و آزادى كه موجود است خيلى دشوار است ، معهذا در اين ايام كه جناب مستطاب اجل اكرم آقاى نظام الملك مدظله العالى به فرمانفرمائى و حكومت مملكت فارس مأمور و برقرار شده بودند « 1 » و دو دفعه به آقاى عماد السلطنه تكليف همراهى و التزام ركاب ايشان شده بود و گرفتارى و نداشتن عيال با بودن دو سه طفل مانع شده معذرت خواستند ، به تقاضا برخاسته حضرت مستطاب و الا اظهار رضايت بنده را نموده جناب

--> ( 1 ) - شرح اين مسافرت را افخم الملك كه فرزند و از همراهان نظام الملك بود نوشته و من از روى نسخهء مرحوم حسين ثقفى اعزاز در فرهنگ ايران‌زمين جلد 13 ( 1344 ) چاپ كرده‌ام . افخم الملك آغاز سفر نظام الملك را 12 شوال ذكر كرده و سفرنامه را تا 26 ذى القعدهء همان سال نوشته است . ( ايرج افشار )