قهرمان ميرزا عين السلطنه
1329
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى )
وارد شدن ملك التجار حالا از آمدن ملك التجار بنويسم كه از همه بالاتر است . ازبس فضولى داشت و اين در و آن در بدون جهت مىرفت امين الدوله عرض كرده مغلولا روانهء اردبيل شد . در قزوين بوديم آمد و گذشت . حالا مرخص شده مىآيد . تمام كسبهء شهر و اغلب دوستان او حتى جناب آقا شيخ مهدى پيشنماز كه از ما كالسكه گرفته استقبال رفتند . گفته بود شش گاو براى من ذبح كنيد از اول منزل تا وسط ميدان توپخانه . مقصر دولت را كه اين طور وارد كنند حالت مقربين و محترمين شهر ما معلوم است . گفتند چهار روز است در امامزاده حسن ( ع ) تهيهء ناهار و عصرانه ديده مىشود . نصف دكانهاى شهر بسته بود و هيچكس نمىرود مگر از بيم زبان او . تبعيد قوام دفتر قوام دفتر هم دو ماه بعد از رفتن او چوب خورده و از قزوين گذشت . كاغذ براى شاه نوشته بود حامل را گرفته بودند . امين حرم تحقيق كرده گفته بود قوام دفتر نوشته داده است . چوب خورد و اردبيل روانه شد . قبل از آمدن صدراعظم گفتند هزار تومان نقد براى امين الدوله برده بودند ، گفته بود پيشكش را موقوف كردهام . فهميده بودند كم است . تا چهار هزار تومان تمسك داده بودند كه به محض وارد شدن بدهند قبول كرده بود . قوام دفتر كه از اردبيل بيرون آمده بود امين الدوله از صدارت عزل شد . حالا امين الممالك لقب گرفته . به يك چوب كه خائن امين شود ديگر چه اميد بايد داشت . در آن ايام نويسندهء امين الملك بود حالا همهكارهء صدراعظم [ است ] . گفتند شاه فرموده بودند تاكنون قدر قوام دفتر را نمىدانستيم . منزلت او در نزد ما پوشيده بود . خيلى آدم قابل عاقل تمامعيار است . آن خيانت را اگر به شاه كرده بود اين التفات حاليه چيست . اگر به ديگرى كرده بود تنبيه آنوقت چه بود . بارى الان خيلى محل وثوق و اطمينان صدراعظم است . پلتيك دولت تا پلتيك دولت به تغيير وزراء و حكام و رؤساء تغيير نكند اين دولت دولت نمىشود . بايد پلتيك يكى باشد ، نه هركس به ميل خود باشد . التفات و احترام شخص بواسطهء تجديد و تغيير حاكم يا رئيس يا وزير نباشد . اگر اين قوام دفتر نسبت به شخص سلطنت يا ملت خيانت كرده بود بايد اگر صدراعظم عوض شود خائن و شيطان باشد . احدى او را