عمر آنها با تمام زندگانى ما برابر است . حدود معين ، خرج معين ، كار ، شغل ، ترقى ، تنزل تمام ضبط و ربط [ دارد ] كه ذره‌اى تخلف كردنى نيست . هركس تكليف خود را مىداند . تشريح حالت حاليهء ايران اين ملت ايران اكنون بدبخت‌ترين ملل روى زمين شده . گمان ندارم و نشنيده‌ام ملتى به اين بدبختى و كثافت باشد . يك ساعت در عمر خود راحت نديده و لذت از اين نعم غيرمتناهى خداوندى نبرده‌ايم . اگر يك سفر خواستيم بكنيم جان كندن از آن سهل‌تر بود . اگر يك خانه خواستيم بسازيم مردن از آن بهتر [ بود ] . زن خواستيم ببريم ، بچه همان ، نوكرى همان ، بيكارى همان . تشريح حالت حاليه ايران و زندگانى وضيع و شريف آن غيرمقدور است . يك قلمى مثل قايم‌مقام و بيانى مثل امين السلطان مىخواهد . از عهدهء من كه خارج است . به خدا هر ذيشعورى تعمق و تفكر كند خون بايد گريه كند . هرچه انسان بىخبر باشد بهتر است . در اين ايام بر پدرها فرض است كه اطفال خود را تربيت نكنند ، به همان حالت جهالت باقى گذارند . هرچه بيشتر آگاه شوند صدمهء آنها زيادتر است . اخبار خارجه روزنامهء تلگرافى را آبونه شده‌ام . هركس انگليسى بداند خيلى مفيد است . همه‌روزه از اخبار عالم مطلع است و اين اخبار را پس از ده روز و بيست روز در روزنامه‌هاى ما درج مىكنند . من جمله نوشته بود در جزيرهء كرت باز اغتشاش شده و ششصد نفر عيسوى را مسلمانها كشته‌اند . ادميرال نول انگليسى با خيلى از كشتيهاى ساير دول آنجا رفته و چهل و هشت ساعت به حاكم كرت مهلت داده كه تمام مسلمانهاى قاتل را گرفته تسليم كند . روز بعد نوشته بود سركردگان شورشيان را گرفته و تسليم مىكنند . اما دول معتبره به سلطان عثمانى اظهار كرده‌اند كه قشون خود را از كرت احضار [ كند ] و بايد حكومت مستقلى برقرار شود . تازه واقعات كرت روبه‌راه شده بود . بعد از جنگ يونان همه‌كس را اعتقاد بود منظم شده ديگر اغتشاشى نخواهد شد . حالا كه اين فتنه برپا شده ديگر مشكل است با آن مقدمات سابقه دول بگذارند جزو مملكت عثمانى باشد . حكما حكومت يا سلطنتى عليحده برقرار مىكنند . بيست و سيم سپتامبر لهينك چانگ شخص اول چين عزل شد . سفراى تمام دول جز آلمان و انگليس او را ديدن كرده براى اجراى خيالات او حاضر خواهند بود . كوه وزو را نوشته بود آتش‌فشانى مىكند و نهرهاى آتش روان شده . مطالب ديگر هم خيلى هست . جنگ ما بين امريك و اسپانى هنوز تمام نشده .