اخبار خارجه و جنگ دنياى عتيق و دنياى جديد بنويسم بهتر است . جنگ آمريكا و اسپانيا رفته‌رفته پيكار دولتين اتازونى و اسپانيا خيلى سخت شده و آتش جنگ چنان برافروخته كه بيم آن است حريق حرب دنياى جديد به دنياى عتيق سرايت كرده دو عالم به همديگر بريزند . تجارت كليهء دول نقصانى به‌هم‌زده و راه معاملات مسدود شده و راه مراودات سد گرديده و سفاين تجارتى كه بايستى روزى صدها و هزارها مشحون با امتعه درآمد و رفت باشد از كار افتاده . روزى نيست كه جمع كثيرى از سپاه دو دولت متحارب در ميان آب و خاك عرصهء دماء و هلاك نگردد و فوجى از سپاه طرفين عمر عزيز خود را نثار راه دولت متبوعهء خود نگرداند . راستى اين است راه مدنيت و مقتضاى تربيت كه چندين دول معتبره نشسته و نظاره كنند و از هيچ‌كدام صدائى بيرون نيامده اصلاحى بكنند . حال اگر يكى از دول اسلام بود چه حمايتها مىكردند و چه ترتيبها به خرج مىدادند . اگر يك نفر مسلم يكى از وحشيهاى آفريقا را بكشد چندين دول به صدا درآمده و چقدر كشتى و لشكر براى دفع و رفع آن گسيل مىكردند . بيچاره چين دو نفر آلمانى كشته شد آن‌طور به سرش آوردند كه امنيت لازم است . بيچاره ايرانى مىگويند يك نفر انگليسى در سرحدات فارس كشته شده شش ماه است گرفتاريم . يك نفر بابى را در خراسان مقتول مىكنند دولت روس آنطور تحكمات مىكند . پس اين قتل و غارتها چه‌چيز است كه يك نفر نيست سخن بگويد و اصلاح كند . بارى در اين ايام جنگهاى سخت ما بين اسپانيا و آمريك واقع شده . سپاه آمريك خيلى سعى و كوشش كرده‌اند كه بلكه شهر سانتياگو را بگيرند امكان پيدا نكرده . جنرال شافتر رئيس كل قشون‌برى آمريكا در كوبا تلگراف به اتازونى كرده كه با قشون و استعداد حاليهء خود ممكن نيست شهر سانتياگو را مفتوح كند و حال آنكه اين شهر مثل هاوانا مستحكم نيست . با وجود آن برّا و بحرا با وجودى كه بيشتر قوهء بحرى و برى آمريك آنجا جمع شده مفتوح نشده و قشون اسپانيا نگذاشته‌اند مسخر شود . در اين جنگها قشون اسپانيا خيلى رشادت كرده و بسيار خوب از عهده برآمده‌اند ، اگرچه ادميرال سرورا از ناچارى كشتيهاى خود را صبح زودى از خليج خارج كرده كه فرارا به يكى از بنادر ديگر رفته با تهيه مراجعت كند و به محض خروج گرفتار باران گلولهء كشتيهاى آمريك شده و تا نزديك ظهر جنگ كرده آخر الامر خود را به كناره كشيده كشتيها را جمع كرده آتش زده با يكهزار و سيصد سرباز و ملاح با قايق خواسته به ساحل رفته فرار كنند