وضع تركمانها به قول سفير روس خيلى شخص ناقلاى زرنگى بود . حضرت و الا كه بازديد تشريف برده بودند خيلى صحبت از تركمانها شده بود . گفته بود هشتاد هزار آلاچيق شماره شده و از هر آلاچيق در سال شش منات ماليات گرفته مىشود . خيلى از سوارى آنها تعريف كرده بود [ كه ] خيلى بهتر از سوارهء لگزى و قزاق هستند . بچه‌هاى آنها را تازه به مدرسه مىبرند . تا حال راضى نمىشدند . گفته بود خيلى مدرسه ساخته‌ايم و كم‌كم تربيت خواهند شد . در آبادى آنجاها خيلى زحمت كشيده‌اند . طورى كه تعريف مىكنند خصوصا آقاى عماد السلطنه مىگفت مثل فرنگستان شده . شهر و كوچه و عمارت هيچ فرق ندارد . چندين شهر آباد كرده‌اند . خود اين سفير به حضرت و الا گفته بود كه سالى يكصد هزار اصله درخت مىكارم و حالا خيلى باغات و جنگل آباد شده . جاى خوبى به چنگ روس افتاد . از اين هشتاد هزار آلاچيق دويست هزار سوار بگيرد مقابلى با يك كرور قشون هندوستان مىكند . سوار تركمانها مشهور و معروف است . اين سوار وقتى كه تربيت شود و فنون سپاهى بياموزد اسلحه و صاحب‌منصب خوب داشته باشد هيچ سوارى به پايهء آنها نمىرسد و از هر قشونى ممتازترند . ماچ مشير الدوله از زن سفير روس اين هشتاد هزار آلاچيق و آن زمين و آب بىپايان به يك « ماچ » كه مشير الدولهء مرحوم از زن وزيرمختار روس كرد به باد رفت . اين يحيى خان غير مرحوم اين ولايت خوب و اين جاى آباد را از دست داد . در حقيقت ميدان مشق ايران بود . به دست خود دشمن به اين بزرگى مثل روس را آوردند و همسايهء خود كردند كه اين‌طور مدعى شده و آنى آسوده نباشند . نفوذ روس چندى ديگر خراسان و استراباد هم خواهد رفت . چنانچه نصف خراسان اكنون رفته . تمام آبادى آنجا بواسطهء رعيت ايران شده و طورى به آنها التفات و محبت مىكنند كه متصل جلاى وطن كرده پشت‌سرهم مىروند . جمعيت آنجا تماما ايرانى شده . نصف اهل خراسان را هم قونسول او تبعه خواهد كرد و حكومت ابدا نمىتواند حرف بزند و ماليات بگيرد . استعفاى صاحب‌ديوان تمامش محض اين بود . قونسول او در شهر مشهد مثل يك نفر امپراطور حركت مىكند . در سال وبائى يك ماه شهر استرآباد را قزاق روس محافظت كرده حاكم و غيره گريخته بودند . اراذل شهر به خانه‌ها مىريختند . لابد قونسول محض محافظت شهر از حكومت عشق‌آباد ساخلو خواست و در اين مدت خيلى خوب نگاه‌دارى كردند . خيلى مردم [ اظهار ] رضايت كردند . حرفهاى عميد الدوله نواب و الا عميد الدوله كه از استراباد معزول شدند به حضرت و الا عرض كردند كه