قهرمان ميرزا عين السلطنه
12
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى )
استنساخ سراسر يادداشتها را دوست معززم آقاى مسعود سالور انجام داده و چون روزنامهها نوشتهء پدر ايشان و در تملك ايشان است صلاحيت و حقانيت آن را داشته است كه مطالب خانوادگى و احتمالا خصوصى يا گاهى اطنابها و موارد ديگر را از كتابت خويش بردارد . همانطور كه نويسندهء خاطرات خود در بعضى جاها مسائلى را كه نمىخواسته است ، ناگفته گذاشته يا لزومى به تطويل مطلبى نديده است . عين السلطنه درين موارد دنبالهء عبارت را با نقطهچين رها كرده است و ما طبعا همه نقطهچينهاى او را در متن آوردهايم و مورد به مورد در پاورقى متذكر شدهايم كه نقطهچين در اصل است تا با نقطهچينهاى ديگر كه كار ويرايشگران است و بدون اشارتى آمده ( و آن مواضعى است كه از نسخهء اصل به هر ملاحظهاى فروگذاشته شده ) ، بازشناخته شود . تجربهاى كه من از چاپ كردن روزنامهء خاطرات اعتماد السلطنه به صورت اصلى و بدون عنوانبندى موضوعى بهدست آوردم اين است كه خوانندهء امروزى مىخواهد مطالب متنوع خاطرات از هم متمايز باشد و با ديدن عنوان موضوعى فورا دريابد در هر صفحه و هرجا چه مطلبى مطرح سخن است . بدين منظور ، در كتاب حاضر كوشيدهام عنوانهاى گويا و مناسبى براى وقايع و حوادث و اطلاعات مندرج در هرروز بيابم تا خواننده آسانتر و زودتر موضوعهاى مورد علاقهء خود را بيابد . اين خاطرات گنجينهاى است مالامال از اطلاعات عصرى . هم اخبار و وقايع مملكتى و دربارى ( در خانه ) و امور ديوانى و ملكى و مدنى و اجتماعى در آن آمده است و هم حاوى دانستنيهايى است كه در كتب و مآخذ ديگر ديده نمىشود . مثلا تغييرات آب و هوائى و نزول باران و برف از مطالبى است كه عين السلطنه بدان علاقهمند بوده و در كتاب آورده است و چون امروزه توجه به تغييرات جوى مطرح است اين نوع اطلاعات دقيق از نظر مطالعات دانشمندان بهرهبخش خواهد بود . پس خوانندهء عادى نبايد بگويد كه از چاپ كردن چنين مطالبى چه فايدهاى عايد مىشود . هيچيك ازين گونه مطالب بىفايده نيست . هركدام خواننده و مراجعهكنندهء خاص خود را خواهد داشت . از همين نوع نوشتههاست كه ما خواهيم توانست زندگى روزانهء ايرانى را آينهوار نشان بدهيم و بدانيم پدرانمان چه مىخوردهاند ، چه مىپوشيدهاند ، بيماريها و درمانهاشان چگونه بوده ، چهگونه تفريحاتى داشتهاند ، هر گردشى مربوط به چهگونه طبقاتى بوده ، رفت و آمدهاى دوستانه و خانوادگى باهم چه تفاوتهايى داشته ، بهاى اجناس چه مىبوده ،