حسن فراهانى
512
روزشمار تاريخ معاصر ايران ( فارسى )
به آنان مسئوليت داده شود . 12 [ تصوير ] اقبال السلطنه ماكوئى [ تصوير ] حسين سميعى ( اديب السلطنه ) * ممنوعيت معامله با تجارتخانه برادران تومانيانس امروز سرتيپ دوم محمود آقا انصارى رئيس كميسيون رسيدگى به محاسبه تجارتخانه برادران تومانيانس با انتشار اعلانى 13 در مطبوعات به مردم اطلاع داد : تجارتخانه برادران تومانيانس حق فروش املاك و اموال خود را ندارند و هرگونه معاملهاى در اين زمينه ، از درجه اعتبار ساقط است . 14 * اخراج ارامنه روسيه از قشون ايران رضا خان پس از اطلاع از اينكه ، ايالت آذربايجان نزديك به چهار صد نفر از ارامنه مهاجر روسيه 15 را در قشون استخدام نموده است ، دستور داد ، آنان را به هرطريق از قشون اخراج نمايند . 16 اين ارامنه چندى قبل به دستور مخبر السلطنه والى آذربايجان در جبهه شرفخانه 17 مشغول به خدمت شده بودند . 18
--> ( 1 ) . حسن پيرنيا ، مشير الدوله ، متولد 1251 ش ، فرزند ميرزا نصر اللّه مشير الدوله ، تحصيلات مقدماتى و معمول زمان را به اتفاق برادرش حسين پيرنيا تحت مراقبت و نظارت پدر انجام داد و علوم متداول را فراگرفت و سپس جهت ادامه تحصيل به روسيه رفت و در رشتههاى نظام و حقوق فارغ التحصيل شد . پس از آن به فرانسه رفت و مدتى به تحصيل پرداخت و سپس به خدمت در سفارت ايران در روسيه درآمد . در سال 1317 ق ، پدرش وزير امور خارجه شد و او را به تهران احضار و با لقب مشير الملك به عنوان رئيس دفتر وزارت خارجه و منشى مخصوص خود تعيين نمود در سال 1320 ق ، در مقام وزيرمختار ايران در روسيه به آن كشور رفت . حسن پيرنيا پس از مرگ پدرش ، لقب مشير الدوله گرفت . وى در كابينه ناصر الملك وزير امور خارجه گرديد . در ترميم كابينه نظام السلطنه نيز وزير امور خارجه شد . در خرداد 1287 در كابينه ميرزا احمد خان مشير السلطنه وزارت علوم و اوقاف به وى سپرده شد . در سال 1288 وزير عدليه شد . در كابينه دوم و سوم سپهدار تنكابنى وزير عدليه بود و در كابينه چهارم وزير تجارت گرديد ، در كابينه صمصام السلطنه بختيارى نيز وزير عدليه شد . وقتى علاء السلطنه مازندرانى كابينه تشكيل داد مشير الدوله را به سمت وزير علوم و معارف برگزيد . در اسفند 1293 به مقام رئيس الوزرايى رسيد و درعينحال وزارت جنگ را عهدهدار شد . در سال 1296 بار ديگر در كابينهء علاء السلطنه وزير جنگ شد . از تير 1299 ش ، به مدت 5 ماه نخستوزير بود . در آبان همان سال جاى خود را به سپهدار رشتى داد . در بهمن 1300 دوباره به مقام رئيس الوزرايى رسيد و خود وزير داخله نيز بود . در خرداد 1302 براى بار چهارم به نخستوزيرى رسيد . چند دوره نماينده مجلس بود و به دفعات در وزارتخانههاى مختلف مقام وزارت داشت . مشهورترين اثر وى تاريخ ايران باستان است . سرانجام مشير الدوله در 29 آبان 1314 درگذشت و در امامزاده صالح تجريش به خاك سپرده شد . ( زندگىنامه و شرح حال وزراى امور خارجه ، ص 99 - 101 ؛ حيات يحيى ، ج 4 ، ص 383 ؛ شرح زندگانى من ، ج 2 ، ص 69 ؛ خاطرات و خاطرات ، ص 350 - 351 ) . ( 2 ) . حسين سميعى اديب السلطنه فرزند ميرزا حسن خان اديب السلطنه در سال 1253 ش ، در رشت متولد شد . در كرمانشاه نزد ابو الفقراء اصفهانى و ميرزا سالك و در تهران در مدرسهء دار الفنون تحصيلات را گذراند . مشاغل دولتى را از وزارت خارجه آغاز كرد و در سال 1314 ق ، معاون دوم اداره عثمانى و در محرم 1326 ق ، مدير اداره تحريرات دول غيرهمجوار بود و در سال 1329 ق و 1290 ش ، مديريت كل وزارت داخله را بر عهده داشت . اديب السلطنه سميعى در سال 1293 ش ، به مجلس شوراى ملى راه يافت و در دورهء سوم نماينده مردم رشت بود . هنگام ورود قواى متجاوز روسيه به ايران در محرم 1334 ق ، و خروج آزاديخواهان و دموكراتها از تهران او نيز كه از سران حزب دموكرات رشت بود ، به همراه مهاجرين تهران را ترك گفت . هنگامى كه مهاجرين در كرمانشاه حكومت مستقل موقتى خود را به رياست نظام السلطنه ما فى تشكيل دادند ، وزير داخله اين حكومت در تبعيد بود . پس از تصرف غرب كشور توسط ارتش روسيه به استانبول و حلب رفت و تا سال 1338 ق ، به كشور بازنگشت . سميعى در كابينه فتح اللّه اكبر سپهدار رشتى كه در پنجم آبانماه 1299 ش ، تشكيل شد معاون رئيس الوزراء بود و در همين سمت بود كه از طرف دولت و دربار مأمور شد تا جلوى حركت كودتاچيان سوم اسفند 1299 ش ، را بگيرد ولى موفق نشد و توسط كودتاچيان مدتى بازداشت شد . پس از كودتاى اسفند 1299 ش ، اديب السلطنه سميعى به مناصب بالاتر ترقى كرد . در كابينه اول قوام السلطنه كه در 14 خرداد 1300 ش ، تشكيل شد وزير فوايد عامه و تجارت شد و همين سمت را در كابينهء مشير الدوله كه در بهمنماه 1300 تشكيل شد ، حفظ كرد . در اسفندماه 1301 ش ، در كابينه مستوفى الممالك به كفالت