وزارت داخله منصوب شد كه در اثر فشار مخالفين دولت در مجلس و كشور كه بىارتباط با تحريكات سردار سپه نبود در ارديبهشت‌ماه 1302 ش ، مجبور به استعفا شد . در هفتم شهريورماه 1303 ش ، به عنوان وزير عدليه وارد كابينه سردار سپه شد . و پس از آن به جاى عبد الحسين تيمورتاش رئيس تشريفات دربار شد و در حقيقت وظايف وزير دربار را انجام مىداد . سميعى از سال 1319 تا 1321 ش ، سفير ايران در افغانستان بود و سپس در كابينهء على سهيلى كه در 28 بهمن 1321 تشكيل شد وزير مشاور و از 19 تير 1322 وزير كشور شد و تا نهم شهريور 1322 در اين سمت بود . اديب السلطنه همان‌طور كه مورد اعتماد رضا شاه بود مورد اعتماد محمد رضا پهلوى نيز بود و از سال 1325 ش ، در سمت رياست دربار پهلوى دوم به خدمت پرداخت . اديب السلطنه از فراماسونرهاى قديمى و عضو لژهاى بيدارى ايران و انجمن اخوت بود . هنگامى كه محمد رضا پهلوى در سال 1327 ش ، به اروپا رفت . اديب السلطنه يكى از اعضاى شوراى سلطنتى بود . مدتى انجمن ادبى تهران ، تحت رياست او اداره مىشد و مدتى هم رئيس فرهنگستان و رئيس انجمن تربيت‌بدنى و پيشاهنگى بود . مدتى هم حكومت آذربايجان را بر عهده داشت . اديب السلطنه در 15 بهمن 1332 درگذشت . ( فهرست اسامى و مشخصات نمايندگان 24 دوره مجلس شوراى ملى ، ص 9 ؛ فهرست مؤلفين كتب چاپى ، ج 2 ، ص 755 ؛ تاريخ بيست ساله ايران ، ج 2 ، ص 7 ؛ زندگينامه رجال و مشاهير ايران ، ج 4 ، ص 65 - 68 ) .

--> ( 3 ) . جنبش ميرزا كوچك خان بنابر گزارش‌هاى سفارت انگليس ، ص 120 ؛ روزنامه ايران ، 3 / 11 / 1300 ، ص 1 . ( 4 ) . پيش از اين زمان اسماعيل اميرفضلى نسبت به رفتار ماكوئىها به رهبرى اقبال السلطنه اظهار نارضايتى كرده بود . ( ن ك : خبر پنج‌شنبه 29 دى 1300 ) . ( 5 ) . تلگراف رئيس اركان حرب كل قشون به امير لشكر شمال غرب ؛ 2 / 11 / 1300 ، اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى ، س 1300 ؛ پ 97 ، ص 66 . ( 6 ) . گزارش گمرك محمره به اداره مركزى كل گمرك ، 2 / 11 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 300 ، ك 1 / 30 ، پ 50 ، ص 4 . ( 7 ) . در نتيجه شكايات فراوان از اين قبيل پست‌ها ، و پىگيرى وزارت خارجه پست هندى منحل گشت . ( اسناد وزارت خارجه ، سال 1300 ، ك 1 / 30 ، پ 50 ، ص 3 ) . ( 8 ) . روزنامه ايران ، 3 / 11 / 1300 ، ص 3 . ( 9 ) . مراسله مفتح الملك از بغداد به وزارت خارجه ، 2 / 11 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 45 ، پ 10 ، ص 104 . ( 10 ) . تلگراف امير لشكر شمال غرب به رئيس اركان حرب كل قشون ، 2 / 11 / 1300 ، اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى ، س 1300 ، پ 97 ، ص 29 . ( 11 ) . دستور حاشيه سند فوق . ( 12 ) . تلگراف رئيس اركان حرب كل قشون به امير لشكر شمال غرب ، 5 / 11 / 1300 ، اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى ، س 1300 ، پ 97 ، ص 35 . ( 13 ) . اعلان مذكور به شرح ذيل بود : « تجارتخانه برادران تومانيانس از تاريخ نشر اين اعلان ، مطابق با صورتى كه به كميسيون داده‌اند در مركز يا نقاط ديگر حق فروش يا انتقال املاك تجارتخانه را به غير به هيچ‌وجه ندارند و هرمعامله‌اى نسبت به املاك مزبور بشود باطل و از درجه اعتبار ساقط است . » ( 14 ) . روزنامه ايران ، 2 / 11 / 1300 ، ص 1 . ( 15 ) . با اعلام استقرار نظام شوروى در ارمنستان در 29 نوامبر 1920 م / 8 آذر 1299 ، در كمتر از يك ماه ، اخبار ورود دسته‌هاى چند صد نفرى ارامنه به تبريز و عزيمت عده‌اى از آنها به قزوين ، همدان ، تهران و . . . در مطبوعات ايران منتشر شد . با ورود آنان به ايران ، براى حل و فصل مشكلات معيشتى ايشان ، « پرنس آرقوتيان » وزيرمختار جمهورى سابق ارمنستان ، كوشش‌ها و اقداماتى را از جمله درخواست از جامعهء ارامنه ايران براى كمك به آنان ، انجام داد . آرقوتيان به نقاط مختلفى كه ارامنهء ايران زندگى مىكردند ، رفت و از آنان براى مهاجرين كمك مالى دريافت كرد . با استقرار و تثبيت حاكميت بلشويك‌ها در ارمنستان ، دامنهء فشار بر ارامنه چنان بالا گرفت كه منجر به قيام ارامنه بر ضد بلشويك‌ها و سركوب آنها در 18 فوريه 1921 شد كه در نتيجهء آن پناهندگان بيشترى به ايران آمدند . در بين پناهندگان علاوه‌بر مردم عادى تعداد زيادى از نخبگان سياسى و نظامى و دولتمردان سابق ارمنستان حضور داشتند كه حضور آنها در تبريز باعث شد دولت شوروى فشار زيادى را براى بازگرداندن و يا اخراج آنان از آذربايجان ايران وارد آورد . همين فشارها موجب بازگشت تعدادى از ارامنه به ارمنستان شد . وزيرمختار شوروى با مقايسه قيام « لاهوتى خان » در تبريز با قيام داشناكسيون بر ضد دولت بلشويكى به دولت ايران گوشزد كرد : همان‌طور كه اتحاد شوروى ، لاهوتى خان و گروهش را پس از پناهندگى به خاك شوروى خلع سلاح و تحت كنترل و مراقبت گرفت ، دولت ايران هم بايد مهاجرين ارامنه را تحت كنترل درآورده و از نواحى مرزى آذربايجان اخراج كند ( روزنامه ايران ، 28 تا 20 دى 1299 ؛ ارمنستان در آستانهء قرن بيستم ، ص 159 - 155 ، 162 - 161 ؛ توفان بر فراز قفقاز ، ص 416 - 411 ؛ اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 45 ، پ 15 ) . ( 16 ) . دستور حاشيه سند ذيل . ( 17 ) . بندر شرفخانه در 18 كيلومترى غرب شبستر و در ساحل شرقى درياچه اروميه است اين منطقه داراى راه‌آهن و اسكله براى كشتيرانى است . ( 18 ) . تلگراف امير لشكر شمال غرب به رئيس اركان حرب كل قشون ، 2 / 11 / 1300 ، اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى ، س 1300 ، پ 97 ، ص 29 .