جمعه 31 تير 1300 / 22 ژوئيه 1921 / 16 ذيقعده 1339 [ تصوير ] چند تن از افسران عثمانى كه از جانب انور پاشا حامل اسلحه و هدايايى براى ميرزا كوچك خان بودند با گروهى از مجاهدان جنگل ديده مىشوند رديف اول از چپ به راست : 1 - اسماعيل نعل‌بند مجاهدى كه مأمور حمل اسلحه ارسالى عثمانىها از بيجار بود و هنگام بمباران رشت توسط انگليسىها به شهادت رسيد 2 - جواد خان نزاكتى ( مترجم سلطان ) 3 - سلطان على اكبر سياه‌پوش 4 - مين‌باشى يوسف بيك 5 - يوزباشى يعقوب بيك 6 - گروهبان عمر افندى 7 - نايب مصطفى قزوينى * عزيمت سه افسر كماليست به كسما سه افسر كماليست 1 براى ديدار با ميرزا كوچك خان رهسپار كسما شدند 2 * انفجار دو بمب در مشهد در شامگاه امروز دو بمب در شهر مشهد منفجر شد ، يكى از بمب‌ها در پشت باغ نجد السلطنه و ديگرى در باغ عمارت دار التوليه كنار بازار شهر منفجر شد 3 . تركش بمب دوم ، كودك سه ساله نگهبان باغ را كشت . سرگرد برونيكوفسكى 4 بر اين عقيده بود كه در ساختن اين بمب‌ها از گلوله قديمى « شراپنل » استفاده شده و بمب‌ها به وسيله فيوز منفجر شده‌اند . 5

--> ( 1 ) . پيروان مصطفى كمال پاشا را در عثمانى ( تركيه ) كماليون يا كماليست‌ها مىگفتند . ( م ) . ( 2 ) . جنبش ميرزا كوچك خان بنابر گزارش‌هاى سفارت انگليس ، ص 21 . ( 3 ) . « پرايدوكس » كنسول انگليس در مشهد ، در گزارش‌هاى خود راجع به اين انفجار و عوامل بمب‌گذار چنين اظهارنظر كرده است : « به نظر من عاملان انفجار قصد داشتند از يك طرف با ترساندن نجد السلطنه ، وى را مجبور به استعفا كنند و از طرف ديگر مردم را وادار سازند كه به برقرارى حكومت نظامى به فرماندهى كلنل محمد تقى خان رضايت دهند . اگر اين نظريه درست باشد ، نتيجه مىگيريم كه عامل بمب‌گذارى خود ژاندارمرى بوده است . احتمالا بىآنكه ، كلنل محمد تقى خان در اين توطئه دست داشته باشد . ماژور اسماعيل خان آن‌طور كه براى من گفته‌اند آدمى است فتنه‌جو و گزافه‌گو ، درست مانند رضا خان وزير جنگ كه مىگويد : در مقابل گلوله روئين‌تن است . ( گزارش‌هاى كنسولگرى انگليس در مشهد ، ص 97 - 96 ) . ( 4 ) . سرگرد برونيكوفسكى رئيس پليس سوئدى مشهد بود كه به جاى هموطن خود سرگرد شوبرگ منصوب شده بود . ( سوئدىها در ايران ، ص 212 ) . ( 5 ) . گزارش‌هاى كنسولگرى انگليس در مشهد ، ص 96 ؛ تلگراف مصدق ديوان كفيل كارگزارى خراسان به وزارت خارجه ، 1 / 5 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 42 ، پ 3 ، ص 57 .