حسن فراهانى
مقدمه 14
روزشمار تاريخ معاصر ايران ( فارسى )
است . 24 روزشمار روابط ايران و امريكا با در دست داشتن قريب پنجاه ميليون عنوان سند موجود در آرشيو وزارت امور خارجه ، براى بررسى تاريخ 170 ساله روابط ايران و امريكا ، تنها به چند صد سند استناد كرده و با اشاره مختصر به وقايع ، توضيحات بيشتر را هم به منابع اصلى ارجاع داده است . اين اثر ارزشمند ، گرچه از ابتكار ذكر منابع خود بهره گرفته ولى همچنان در برخى از موارد از درج دقيق منبع ، دريغ ورزيده و از منابع بيگانه در همه مقاطع زمانى استفاده نكرده است . روزنامه اطلاعات به عنوان پرخبرترين روزنامه كشور و از جمله قديمىترين آنها ، با وجود آنكه نسبت به ديگر روزنامههاى كشور خبرهاى بيشترى دارد اما از همان ضعف كلى روزنامههاى كشور بىنصيب نمانده است و وقايع را از منظر تحليل و نظريات افراد بويژه مسئولان بازگو مىكند . اين روزنامه با آنكه خود خبرساز است و به انواع مراكز خبرى دنيا دسترسى دارد اما در پارهاى موارد به ترجمهاى گنگ از گاهشمارهاى منتشر شده غربى روى آورده است . روزشمار حاضر ، توصيفى است و پس از نقل گزيده خبرهاى سياسى ، تاريخى ، اجتماعى ، اقتصادى و فرهنگى ، در صورت لزوم به شرح و بسط خبر مىپردازد . از آنجا كه ادبيات خبرهاى مربوط به اين دوره با نثر عصر كنونى تفاوت آشكارى دارد ، علاوه بر استفاده از نثر و ادبيات متداول امروزى ، براى سهولت مطالعه واژههاى گنگ و مبهم و نامفهوم گوياسازى شده است . در اين تحقيق تلاش شده است همه خبرهاى مؤثر در شكل گرفتن تاريخ معاصر ايران آورده شود . بر اين اساس با مطالعه انبوهى از اسناد و منابع ديگر ، اخبار مهم آن استخراج گرديد . بهطورىكه براى تهيه هرمجلد از روزشمار حاضر ، صدها هزار سند و . . . مطالعه و اخبار از ميان آن اسناد گزينش شده است . روش تحقيق مبناى اصلى براى گردآورى اين اثر استفاده از اسناد و مدارك اصيل بوده است . ارزش اسناد تاريخى و امتياز آنها بر ديگر منابع تاريخنويسى به سبب اصالت و اعتبار آنهاست . زيرا محتواى هرقطعه از اين اسناد با زمان و رويدادى حقيقى بستگى دارد و حاصل رابطهاى مستقيم و طبيعى بين اثر و مؤثر است . در نتيجه آنچه از محتواى آنها برداشت مىگردد بر خلاف كتب قديمى كه دستخوش تغييراتى بودهاند ، بكر و معتبر است . به عنوان مثال كتابهاى خاطرات رجال و سياستمداران ، هرچند اهميت زيادى دارند ولى به تنهايى نمىتوانند ملاك استناد قرار گيرند ، زيرا محتويات اين آثار در بيشتر اوقات ، متأثر از ديدگاههاى شخصى نويسنده است نه واقعيتهاى موجود ؛ ازاينرو براى فراهم آوردن متن اخبار و پاورقىهاى روزشمار حاضر ، از منابع و اسناد مراكز عمده اطلاعرسانى ذيل استفاده شده است : مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى ؛ سازمان اسناد ملى ايران ؛
--> ( 24 ) . مهدوى ، عبد الرضا ( هوشنگ ) ، تاريخ روابط خارجى از ابتداى دوران صفوى تا پايان جنگ دوم جهانى ، ج 4 ، صص 443 - 452 و همان نويسنده ، تاريخ روابط خارجى ايران از پايان جنگ جهانى دوم تا سقوط رژيم پهلوى ( 1357 - 1324 ) ، صص 355 - 368 .