حيوان سيّما ، بنى جان و بنى آدم كه به عقل ، ممتاز و اشرف مخلوقات مىباشند و در نوع بشر ، ملوك و انبيا و اوصيا و وزرا و امرا و حكام و حكما و علما و موالى و رؤسا و سادات و ائمّه و اهمّه ، همه متأثر از افلاك و انجم و آن‌ها متأثر از رب الارباب مىباشند . « اى ابله ، آيا با خود ، انديشه نمىنمايى كه از اشياى كثيفهء متعفنه ، مار و مور و پشه و زنبور و كژدم و رتيلا و شپش و كيك و جعل و امثال اين‌ها از حشرات الارض خلق الساعه مىباشند . خلقت اين‌ها با هوا و طبيعت مىباشد . خدا را احسن الخالقين بدان . مثلا كرم در معده و مزبله را خدا ، جان نمىدهد ، بلكه هوا و طبيعت ، جان مىدهد . در خلقت نظر كن كه در بعضى مكان‌ها و در آفتاب تابستان ، زبل چهارپايان در نيم ساعت ، تكوّن جعل مىشود . در اينجا تكوين جعل را هوا و طبيعت مىكند . و همچنين بدان همهء حشرات الارض و هوام بدن آدمى را و بنى آدم و همهء حيوانات ، چون از خاك و آب ، مخلوق مىشوند ، ثقيل مىباشند و هر حيوانى ، چه بنى آدم و چه غير بنى آدم كه جزء ناريش بيشتر مىباشد ، خفتش و چالاكى و چستى و حركتش بيشتر مىباشد و بنى جان ، چون از دوركن عالى كه آتش و باد باشد ، مخلوق مىشوند ، به آن سبب ، لطيف و خفيف مىباشند . به چشم بشر ديده نمىشوند ، مگر در جسم او حلول نمايند . صورتى مىباشند بىمادّه . امّا با قوّت و استعداد و تكبّرند و خوراك و پوشاك و خواب ندارند و به هر صورت كه خواهند ، متشكل مىشوند و مرگ ندارند و بيمارى ندارند و هزار فرسخ راه را به نيم ساعت طى مىنمايند و از بسم اللّه الرّحمن الرّحيم ، فرار مىكنند و از نام‌هاى خدا مىترسند و بعضى مسخّر صاحبان ذكر اسماء اللّه مىشوند و خلقت اشيا مىنمايند . و در ميانشان اهل كفر و اهل اسلام مىباشند . و در بنى آدم و حيوانات ديگر حلول مىنمايند و هرچيزى كه مهر يا نشان دارد يا قفل كرده‌اند يا شمرده‌اند ، در آن دخل و تصرّف نمىكنند . و با هركس كه آشنا شدند ، اگر كسى راز ايشان را بروز دهد ، او را آزار مىنمايند . و از دزدى و خون كردن و قتل ، خبر راست نمىدهند . و از آهن و اسباب حرب مىترسند و مىگريزند و كشته مىشوند . و گرگ ، هر كدامشان را كه موذى