محمد هاشم آصف ( رستم الحكماء )

14

رستم التواريخ ( فارسى )

آويخته ، از براى رفتن و آمدن اطفال به بيت الخلا - كه مبادا دو نفر از عقب همدگر بروند و فعل و انفعالى در ميان ايشان واقع شود . و هروقت كه به بيت الخلا خواهند روند ، به انگشت كوچك ، اشاره نمايند و رخصت خواهند . و آب اگر خواهند بنوشند ، به انگشت سبّابه ، اشاره نمايند و رخصت طلبند . و قدغن نمودم كه در وقتىكه جناب معلّم حضور ندارد ، هركس كه داخل مكتب بشود ، او را به شدّت تمام بزنند و از مكتب ، بيرون نمايند - چه اگر رفيق و مصاحب معلّم باشد . و از جملهء اطفال مكتب مذكور ، محمد خان - ولد زكى خان - و على خان - ولد موسى خان زند - و فريدون خان و اسماعيل خان - ولدان شفيع خان زند - و ميرزا محمد حسين - ولد آقا عبد اللّه ، شاطرباشى « 1 » كريم خان - و مير محمد هادى - پيشنماز و واعظ - و دو پسر ميرزا رضاى طبيب ، شهير به شرابى - كه يكى ميرزا تقى ، طبيب ابراهيم خان ، داماد شاه و ديگرى ميرزا هادى ، طبيب نوّاب سيف الدّولهء شاهزاده و ميرزا محمد كه مستوفى « 2 » ديوان پادشاهى شد و ميرزا محمد على كه مستوفى اصفاهان و وزير نوّاب سيف الدوله شد و آقا جانى - ولد ابراهيم آقاى مكرى - كه آخر الامر به حكم نوّاب شجاع الملكى ، محمد على ميرزاى ولد فتح على شاه « 3 » ظلّ اللّه در خوزستان و همهء عربستان ، بيگلربيگى بالاستقلال شد و محمد رضاى ولد آقا كبير صرّاف كه به هندوستان رفته و دعوى پادشاهى نمود و به لطايف الحيل ، پايتخت زنگبار را گرفت و مهراج را معزول نمود و گنج‌هاى بسيار از زر و سيم و جواهر را مالك شد . از به دو فطرت تا به حال « 4 » ، هيچ سلطانى و صاحب‌قرانى بدان مملكت دست نيافته و تسلط نيافته .

--> ( 1 ) - - رئيس شاطران شاهى ، رئيس پيادگانى كه با لباس مخصوص ، در پيش شاه يا شاهزادگان مىدويدند . ( 2 ) - رئيس دفترداران ماليه كه از ديگر محاسبان ، حساب مىگرفت . ( 3 ) - بابا خان ، معروف به فتح على شاه ، پسر حسين قلى خان بود كه از 1212 تا 1250 قمرى ، حكومت كرد . ( 4 ) - يعنى تا زمان تأليف كتاب ، در زمان فتح على شاه .